Enneagram verdieping

     Enneatype Een: De Perfectionist (Verbeteraar, Hervormer etc.)

‘Ik heb gelijk’.

    Verbonden typen

Prestatiepunt:                                           7 (De Levensgenieter)

Stresspunt:                                               4 (De Romanticus)

Vleugel (schaduwkant  ) type:     9 (De Bemiddelaar)

Vleugel (bondgenoot) type:         2 (De Gever)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

     Ik ben niet perfect.

     Levensvisie:

     De wereld is niet perfect; ik zet me in voor verbetering.

     Er is maar een goede manier en laat mij jou die tonen.

     Motto:

     Weet wat de regels zijn en zorg dat je ze beheerst.

     Aandachtsveld:

     Fouten en vergissingen (dingen die verbeterd kunnen worden).

     Informatieverwerking:

     Gebeurtenissen worden onbewust afgemeten aan innerlijk

     ideaalbeeld van perfectie.

     Blinde vlek:

     Overgangsgebieden tussen zwart en wit.

     Verdedigingsmechanisme:

      Reactieformatie (tegenovergestelde reactie)

     Passie (Ondeugd):

     Woede - deze wordt onderdrukt, bouwt zich op en kan er

     onverwacht ("om niets") uitkomen: ontladingàopluchting.

     Fixatie (Mentale preoccupatie):

     Perfectie - Enen proberen liefde te krijgen door te laten zien dat ze

     ordelijk, netjes en perfect zijn.

     Uitdaging voor groei:

     Inzien dat er meer dan een goede manier is.       

     Deugd:

     Sereniteit – accepteren dat wit en zwart delen van een geheel zijn.

      Enneatype Een: De Perfectionist

      ‘Gedurende mijn hele loopbaan werd ik altijd ingezet om allerlei

       problemen op te lossen, brandjes te blussen’

      1) Karakterschets

      Enen zijn het rationele, idealistische type van het Enneagram.

      Ze proberen liefde te verwerven door zich perfect te gedragen.

      Enen zijn consciëntieus, hebben een sterk besef van goed en

      kwaad.

      Het zijn advocaten en leraren, voorvechters voor verandering;

      altijd bezig om dingen te verbeteren en… altijd bang om fouten te

      maken.                

      Enen zijn ethisch, kritisch en perfectionistisch.

      Goed georganiseerd, doelgericht, ordelijk en veeleisend.

      Ze zijn principieel, betrouwbaar en beheerst, maar kunnen ook

      dogmatisch, rigide en emotioneel beperkt zijn.

      Ze hebben problemen met hun boosheid, deze onderdrukken ze.

      Enen zijn vaak erg ongeduldig.

      Op hun best zijn Enen: Wijs, scherpzinnig, realistisch en nobel.

      Ze hebben oog voor andere mensen en ze streven naar het hogere

      ideaal van de volmaakte wereld. Ze kunnen moreel heldhaftig zijn.

      2) Kernkwaliteiten en valkuilen:

      Uit voorgaande  karakterschets zal duidelijk zijn geworden dat de

      Een, net als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten 

      beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht om hun

      weg door het leven te vinden. Toch kunnen aan deze kernkwali-

      teiten ook bezwaren kleven. Dat is wanneer de Een uit balans is en

      doorslaat bij de aanwending van zijn kernkwaliteiten.

      Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

      De kernkwaliteiten van de Een zijn: Ordelijkheid, Betrouwbaar-

      heid, Zelfdiscipline en Idealisme.

      Hier tegenover staan de valkuilen van de Een: Pietluttigheid,

      Dogmatisme, Geobsedeerdheid en Bezetenheid.  

      3) Kindscenario:

     ‘Als kind was er al dat stemmetje dat zei ‘Kom op, je kunt beter

      dan dit!’

      Als kind hebben Enen aan veel kritiek blootgestaan. Daardoor

      hebben ze veel zelfkritiek (innerlijke kritische stem) om de kritiek

      van anderen voor te zijn.

      Vaak was de vader veel afwezig en heeft de moeder zich afhanke-

      lijk gemaakt van het kind. Hierdoor heeft het al op jonge leeftijd te

      veel verantwoordelijkheid gekregen en gevoeld en is het te vroeg

      volwassen geworden.

      Ze hebben daarbij het idee ontwikkeld dat zij gestraft zouden

      worden voor impulsief gedrag, het maken van plezier of voor 

      egocentrisch gedrag.

      Ze hebben een negatieve identificatie met de vader of beschermer

      en voelen zich daar niet mee verbonden.

      Ze hebben eigen normen en waarden ontwikkeld die veel strikter

      dan die van de vader of beschermer waren.

      4) Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

      Het verdedigingsmechanisme van Enen is Reactieformatie

      (tegenovergestelde reactie).

      Dit verdedigingsmechanisme laat Enen het tegenovergestelde

      doen/zeggen van wat ze bedoelen omdat ze niet met imperfectie

      geconfronteerd willen worden.

        Een voorbeeld:

        Bij mij (Cees) is Enneatype Een het dominante persoonlijkheidstype.

        Dit uit zich o.m. in een continu proces om mijn boosheid te onderdrukken. Want boos       

        worden is in mijn optiek alles behalve perfect. Dus de boosheid moet onderdrukt worden.

        Ik kan me mateloos ergeren aan dingen zonder dit openlijk te spuien (mensen in mijn

        directe omgeving voelen de negatieve energie natuurlijk wel).

        Zo gebeurde het wel op mijn werk dat ik een presentatie moest geven aan klanten. Mijn 

        secretaresse zette mijn presentatie dan op Powerpoint. En dan ontdekte ik (meestal als 

        enige) dat er een of twee typefoutjes in zaten. Ik ging dan door de grond en was 

        inwendig woedend.

        En al liep de presentatie verder vlekkeloos, was de opdrachtgever erg tevreden over de 

        geleverde prestatie, voor mij was de lol eraf.

        Maar wat gebeurt nu. Na afloop van de vergadering komt mijn secretaresse naar mij toe,

        zij had inmiddels ook de foutjes opgemerkt, en zegt: ‘sorry Cees van die foutjes’ en (ze          

        kende me) ‘ik hoop niet dat je het heel erg vond’. En weet je wat ik dan antwoordde?   

        ‘Nee, natuurlijk niet! Dat kan gebeuren, volgende keer beter.’ Dat is reactieformatie.

      De passie van Enen is woede (verontwaardiging). Deze passie 

      komt er niet uit, daar zorgt het verdedigingsmechanisme voor.

      Want het uiten van woede conflicteert met het streven naar

      perfectie (de fixatie van Enen). En zo bouwt de woede zich op

      totdat de druk op de ketel te hoog wordt en deze ontploft (vaak

      naar aanleiding van onnozele voorvallen).

      De passie (kwaadheid) houdt de fixatie (perfectie) verder in stand:

      alles moet perfect zijn; het kan altijd beter. Dit mechanisme is het 

      directe gevolg van de basisovertuiging waarmee Enen behept zijn:     

      Ik ben niet perfect. Deze basisovertuiging geeft voeding aan de

      vermijding (imperfectie) van Enen. Ze zullen er alles aan doen om

      onvolmaaktheden te perfectioneren.

      En zo houdt dit mechanisme zich in stand. Als een perpetuum

      mobile.

      5) Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

      De instinctvarianten geven aan welk van onze drie basisinstincten

      het meest vervormd is in de kindertijd. Deze vervorming resulteert

      in karakteristieke angstgevoelens en gedragingen van het persoon-

      lijkheidstype.

      Zelfbehoudend (Bezorgdheid)

      Deze typen maken zich snel zorgen en hebben vaak negatieve

      gedachten over materiële zaken. Ze proberen alles te vermijden dat

      hun overleven in gevaar zou kunnen brengen.

      Hun angst om te falen is uit bezorgdheid geboren.

      Zo is hun handelen bijvoorbeeld gericht op behoud van hun baan

      om voor het gezin te kunnen zorgen. Het lijkt op angst, maar in

      feite is het een overdreven bezorgdheid.

      Ze kunnen heel kritisch naar hun partner of kinderen zijn omdat ze

      willen voorkomen dat zij ooit door dezelfde zorgen gekweld

      zullen worden.

      Sociaal (De Kruisvaarder)

      Kenmerkend van deze typen is dat ze veel aandacht hebben voor

      regels en hoe ze op het gedrag van anderen moeten reageren.

      Ze kunnen nogal moraliserend overkomen en hebben moeite

      flexibel te reageren op nieuwe situaties.

      Hun onzekerheid stamt uit hun jeugd.

      Ze voelen zich sterk als ze de regels in acht nemen en hopen zo

      boven kritiek verheven te worden.

      Ze sluiten zich graag aan bij een sociaal respectabele groep.

      Als ze ontdekken dat de groep niet helemaal aan hun normen en

      waarden voldoet, proberen ze deze hun eigen moraal op te

      leggen. Hoewel ze er graag bij willen horen, creëren ze door hun

      houding juist afstand. Ze leveren kritiek en plaatsen zich zo buiten 

      de groep.

      Intiem (Gedeelde Normen)

      Deze typen hebben grote verwachtingen van hun relatie omdat

      deze gebaseerd is op een geïdealiseerd beeld. De partner, op wie

      ze zich volledig richten, zou de perfecte man of vrouw moeten

      zijn, die dezelfde normen en waarden deelt. Als ze ontdekken dat

      dit niet helemaal het geval is dan gaan ze de partner bekritiseren.

      Ook zijn ze wel bang dat de ander aantrekkelijker of intelligenter

      is dan zijzelf.

      Afwijzing kan woede uitbarstingen tot gevolg hebben. Ze kunnen

      emotioneel erg manipulatief worden.     

      6) Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld en Ongezond:

      De ontwikkelingsniveaus bieden een referentiekader dat de

      beweging, groei en achteruitgang binnen ieder type verheldert.

      Ze vormen a.h.w. een graadmeter voor iemands psychische en

      emotionele gezondheid. 

      We beperken ons hier tot de drie basis ontwikkelingsstadia:

      Gezond, Gemiddeld en Ongezond (ook aangeduid als +, ± en -).

      Gezond (Principieel, Redelijk, Wijs)

      Gezonde Enen zijn zorgvuldig in hun doen en laten en hebben een

      uitgesproken mening over recht en onrecht.

      Ze houden zich aan hun persoonlijke en morele waarden.

      Ze zijn redelijk, gedisciplineerd, objectief en ethisch.

      Hun belangrijkste waarden zijn waarheid en integriteit.

      Ze zijn principieel en hebben een goed ontwikkeld verantwoorde-

      lijkheidsgevoel. Zij zijn scherpzinnig en wijs.

      Ze respecteren de afwijkende mening van anderen, maar blijven

      wel bij hun eigen mening.

      Gemiddeld (Ordentelijk, Oordelend, Kritisch)

      Gemiddelde Enen hebben altijd het laatste woord. Ze zijn niet 

      gelukkig met de realiteit en streven hogere idealen na.

      Ze voelen het als hun plicht om alles wat niet aan hun maatstaven 

      voldoet te verbeteren.

      Het zijn de bestrijders van het kwaad. Ze kunnen zich enorm

      ergeren aan mensen die andere normen hanteren.

      Ze willen laten zien hoe het wel zou moeten. Bang als ze zijn om 

      fouten te maken zijn ze ordelijk en goed georganiseerd. 

      Zijn daarbij wel onpersoonlijk en houden hun emoties steeds in

      bedwang. Ze kunnen zich enorm ergeren aan en kwaad worden om

      de fouten van anderen.

      Ongezond (Inflexibel, Obsessief, Veroordelend)

      Ongezonde Enen kunnen zeer dogmatisch zijn. Ze zijn intolerant,

      rigide en geneigd zichzelf te rechtvaardigen. Ze hebben de waar-

      heid in pacht en hebben stellige meningen over anderen en

      rationaliseren hun eigen gedrag.

      Ze zijn geobsedeerd door imperfectie.

      Ze zijn hypocriet en doen het tegenovergestelde van wat ze zeggen

      te doen.

      Ze zijn doorlopend kwaad; woede lijkt nog hun enige emotie.

      7) Invloed van verbonden typen:

      Prestatiepunt Zeven

      Als de Een tot rust komt en ontspannen is verdwijnt zijn innerlijke

      criticus naar de achtergrond. Er ontstaat dan ruimte voor leuke

      dingen en positieve plannen.

      Ze staan open voor de mening van anderen en accepteren

      verschillende meningen.

      Ze laten de teugels wat vieren en ach… af en toe 'ns een foutje is

      geen echt probleem; niet alles hoeft perfect te zijn.

      Stresspunt Vier

      Enen worden hier hard geconfronteerd met hun gevoelens en

      emoties. Als reactie daarop worden ze eerst erg dwangmatig.

      Maar als ze ontdekken dat hun hoge idealen illusies blijken te zijn

      gaat hun boosheid over in gevoelens van verdriet en melancholie.

      Zij  kunnen daarin zwelgen: "Waarom zou ik me nog inspannen in

      een wereld die bol staat van de fouten? Voor wie doe ik het

      allemaal?" zijn vragen die dan opkomen bij de Een.

      Ze vragen zich af wat beter is, doen wat ze "zouden moeten doen"

      of doen wat voor hen persoonlijk belangrijk is.

     Schaduwkant Negen (De Idealist)

     De invloed van de Negen doet Enen beseffen dat de wereld niet 

     zwart-wit is. Ze laten hun dogma's varen en versterken hun intuïtie.

     Er ontstaat ook liefde voor anderen. Ze zien in dat ze anderen

     kunnen helpen. Ook als deze afwijkende normen en waarden 

     hanteren. Ze zijn genereuze en loyale vrienden. 

     Ze hebben iets spiritueels en mystieks, zijn gericht op de natuur en

     kunst. Ze kunnen inspirerende sprekers zijn of begaafde schrijvers.

     Bondgenoot Twee (De Advocaat)

     Onder invloed van bondgenoot Twee verbinden Enen zich

     gemakkelijker met anderen, leren hun behoeften kennen en worden 

     behulpzamer voor anderen.

     Ze laten hun perfectionisme een beetje varen en richten zich meer

     op het algemeen belang.

     Ontdekken wat ware liefde is, staan klaar voor anderen - ook als

     deze een afwijkende mening hebben.

      8) Omgaan met Enen:

      Als je uit de hiervoor gegeven typebeschrijving mensen uit je

      werk- of sociale omgeving herkent, dan kun je ze een steuntje in

      de rug geven met behulp van deze "omgangsregels":

-          Neem een deel van hun verantwoordelijkheid over, zodat ze 

     niet langer het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan.

-   Enen willen graag erkenning: Prijs ze om wie ze zijn, dat maakt 

    ze minder kritisch.

-   Wees eerlijk tegen ze en attent voor ze, net zoals zij dat tegen

           anderen zijn.

   -   Leer ze voorzichtig de zaken wat minder zwaar te nemen.

-          Bied ze, wanneer je een keer de fout in bent gegaan, excuses

     aan. Enen waarderen dat enorm en vergeven je onmiddellijk.

8)        Centra:

Het ego van de Een zit in het lichamelijke centrum, maar zelf is hij niet met het lichamelijke centrum in contact, want er is verwarring tussen het lichamelijke en emotionele centrum.

Ze zoeken emotionele energie voor actie. Het resultaat is verwarring en die uit zich in woede.

Ze verliezen het contact met hun flow en de verbinding met anderen. Ze kunnen geen actie creëren zonder emotionele reactie.

Ze zien zichzelf als rationeel, maar zijn emotioneel actief.

Het zijn intelligente mensen, maar zeker geen rustige, analytische denkers. Meer praktische doeners.

Ze hebben sterke principes, overtuigingen en regels, maar die komen voort uit hun instinct.

Het komt voor dat de drie centra verward zijn en dan worden ze irrationeel en obsessief.

Door het denken te gaan scheiden, worden ze geholpen. Ze zien dan de betrekkelijkheid in van hun meningen en veroordelen niet langer.

Door de emotie te gaan scheiden van het lichamelijke, leren ze de ontoereikendheid van het lichamelijke centrum en hun instinct en gaan vervanging zoeken in emoties.

Ze gaan diepe gevoelens ook ervaren en hoeven niet langer perfectie na te streven en hebben compassie voor anderen. 

  9) Groeistappen:         

      Enen willen ontsnappen aan hun angst (voor imperfectie).

      Ze denken dat discipline hen daartegen behoedt.

      Ze willen alles zelf doen omdat ze denken dat anderen toch maar

      fouten maken.

      Enen worden woedend als anderen niet meegaan in hun idealen.

      Als Enen beginnen in te zien dat ze onrealistische verwachtingen

      hebben t.a.v. zichzelf en anderen, kunnen ze zichzelf (en anderen!)

      enorm helpen.

      Als ze hun perfectionisme kunnen loslaten, zal hun visie breder

      worden en gaan ze een andere realiteit zien.

      Daarvoor moeten ze door hun emotie heen zien te breken op het

      moment dat ze deze voelen.

      10) Therapie:

      Er is een manier om het hiervoor beschreven mechanisme te

      doorbreken.

      We moeten daarvoor het verdedigingsmechanisme (reactie-

       formatie) aanpakken/ uitschakelen, vervolgens de passie

      (woede) vervangen door de deugd (sereniteit) en de fixatie

      (perfectie) door het hogere idee(het goede).

      Hiervoor zijn een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong

      vinden in NLP (Neuro Linguistic Programming): Timeline 

      therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en (of in 

      combinatie met) gebruik van Affirmaties.

      Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan

      kunnen de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden

       geïntegreerd. De Een realiseert dan zijn hoogste stadium van 

      ontwikkeling, dat van de Gezonde Een.

      De kwaliteiten van de  gezonde Een zijn talrijk, enkele ervan 

      werden hiervoor beschreven.

      Geïntegreerde Enen vinden het geluk door de wereld om hen heen 

      met al z'n schoonheid en gebreken, met z'n sterke en zwakke  

      kanten helemaal te accepteren. 

      In het hogere bewustzijn heeft Het goede de plaats ingenomen van 

      Perfectie.

      Ze verdelen hun energie zodanig dat er tijd overblijft voor 

      ontspanning. Dit verhoogt hun zelfacceptatie.

      Ze worden leiders die anderen ondersteunen op hun zoektocht van 

      het leven.

11) Enen op het werk          

     Leiderschapsstijl:

     Werken volgens het boekje (verkleint de kans op fouten), geven

     zelf het goede voorbeeld. 

     Houden van tot in detail uitgewerkte plannen (hebben hekel aan 

     Quick&Dirty-klusjes) die stap voor stap, volgens strikte procedures

     (ieder weet z'n taak), uitgevoerd moeten worden.                         

     Nieuwe impulsen (veranderingen) tijdens het proces zijn niet 

     gewenst.

     TQM (W. Edwards Deming) is the name of the game!    

     Besluitvorming:

     Enen vergelijken de verschillende opties met de ideale keuze. Ze

     richten zich hierbij ook sterk op bestaande regels zodat ze die

     kunnen aanspreken voor het geval hun beslissing niet de juiste

     bleek.

     Enen komen zelden terug op genomen besluiten, maar blijven er

     wel over nadenkenken.

     Dit om er zeker van te zijn dat ze een volgende keer een betere

     beslissing nemen.

     Uiterlijke verschijning:

     Goed verzorgd, netjes en schoon. Nooit uitbundig gekleed.

     Lopen wat krampachtig rechtop (zitten boven in de rug en 

     schouders een beetje vast), houden de kaken op elkaar geklemd en  

     kunnen een pokerface opzetten.

     Communicatiestijl:

     Welgemanierd, beleefd, formeel.

     Prekerig, onderwijzend, belerend.

     "Ik zou moeten", "Jij moet etc."

     Kenmerkende conflicten:

     "Ik heb gelijk; jij niet": van geen wijken weten, diep ingraven in

     kritische stellingname, terugvallen op regels en de letter van de   

     wet.

     Signalen die Enen afgeven:

     Positief

     "Deugd beloont zichzelf" en "Hier wordt geen verantwoordelijk-

     heid afgeschoven".

     Enen streven hun hogere idealen na, omdat deze juist en goed zijn.

     Ze hoeven er niet voor geprezen of betaald te worden.

     Ze geven je het gevoel dat je een duidelijk en hoger doel hebt. En

     dat je goed en eerlijk behandeld wordt.

     Negatief

     Enen vinden dat het altijd beter kan (het zijn een beetje mieren-

     neukers), waardoor het voor de omgeving lijkt of ze het nooit goed

     genoeg doen.

     Collega's en medewerkers voelen de stilzwijgende kritiek van de 

     Een zonder dat ze weten wat ze niet goed (genoeg) hebben

     gedaan.

     Gemengd

     Enen denken vaak dat ze zich duidelijk en nauwkeurig uitdrukken,

     maar hun medewerkers vatten hun woorden maar al te vaak op als

     een lijstje van gewenste verbeteringen "voor hun eigen bestwil".

      Goede werkomgeving:

      Organisaties met duidelijke visie/missie, strategie en richtlijnen.

     En in banen waar details een grote rol spelen, zoals financiële 

     administratie, technologie en wetenschap.

     Slechte werkomgeving:

     Bedrijven waar de chaos lijkt te regeren en de regels van het spel

     steeds veranderen, zoals bij de marketing van technologisch

     geavanceerde producten.

     Of bij nieuwe bedrijven waar de besluiten nog vaak genomen

     worden op "buikgevoel" omdat het vaak aan volledige informatie 

     mankeert en omdat operationele procedures nog niet voorhanden

     zijn.

     Goed inzetbaar in:

     Operatiekamers in ziekenhuizen, inspectieteams (bijv. bij kern-

      centrales) en als arbiter bij belangrijke sportwedstrijden.

 Enneatype Twee: De Helper (Gever, Goddelijke Moeder etc.)

‘Ik help’.

Verbonden typen

      Prestatiepunt:                                           4 (De Romanticus)

      Stresspunt:                                   8 (De Baas)

      Vleugel (schaduwkant) type: 1 (De Perfectionist)

      Vleugel (bondgenoot) type:         3 (De Winnaar)

      Algemene kenmerken

      Overtuiging:

      Ik ben niet goed genoeg

      Levensvisie:

      Mensen zijn afhankelijk van mijn hulp; ik ben onmisbaar.

      Motto:

      Succesvolle mensen verlaten zich op een bereidwillige gever.

      Aandachtsveld:

      De behoeften van andere mensen

      Informatieverwerking:

      Houden een overzicht bij van de sympathieën, antipathieën, 

      hoopvolle verwachtingen, dromen en idealen van anderen.

        Blinde vlek:

      Tweeën weten niet wat hun eigen behoeften zijn.

      Uitdaging voor groei:

      Gevoel van eigenwaarde loskoppelen van de goedkeuring van

      anderen.

      Passie (ondeugd):

      Trots - vanwege de eigen onmisbaarheid

      Deugd (opdracht):

      Nederigheid - weten wat je werkelijk waard bent voor anderen

      Fixatie (Mentale preoccupatie):

      Sociale houding  - de sociale rol die ze spelen

      Enneatype Twee: De helper

      ‘ Ik vind het belangrijk om dingen te doen waarmee we anderen

      kunnen helpen’

      1) Karakterschets

      Tweeën zijn het zorgzame en verzorgende type van het

      Enneagram.

      Ze verzekeren zich van liefde door hulpvaardig te zijn.

      Tweeën zijn meelevend en hartelijk. Intermenselijk, vriendelijk,

      ruimhartig en zelfopofferend.

      Het zijn gevers, die moeite hebben om zelf te ontvangen.

      Soms zijn Tweeën ook sentimenteel, vleierig en opdringerig.

      Ze worden bezitterig en  doen vaak dingen voor anderen omdat ze 

      zich nodig willen voelen.

      Ze zijn trots en niet eerlijk naar zichzelf, waardoor ze zich onder-

      gewaardeerd en gebruikt kunnen voelen. Tweeën worden dan

      manipulatief en heersend.

      Op hun best zijn Tweeën: Onzelfzuchtig en altruïstisch. Ze

      ondersteunen anderen oprecht en onvoorwaardelijk. 

      2) Kernkwaliteiten en valkuilen:

      Uit voorgaande  karakterschets zal duidelijk zijn geworden dat de

      Twee, net als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten 

      beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht om hun

      weg door het leven te vinden.

      Toch kunnen aan deze kernkwaliteiten ook bezwaren kleven.

      Dat is wanneer de Twee, of elk ander enneatype, uit balans is en    

      doorslaat bij de aanwending van zijn kernkwaliteiten.

      Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

      De kernkwaliteiten van de Twee zijn: Behulpzaamheid, relatie-

      gevoeligheid, enthousiasme en tact.

      Hier tegenover staan de valkuilen van de Twee: Zelfopoffering,

      omzichtigheid, hysterie en indirectheid.  

      3) Kindscenario:

      ‘Ik heb van jongs af aan voor anderen gezorgd’.

      Tweekinderen hebben een ambivalente houding t.o.v. de

      beschermende ouder i.c. degene die verantwoordelijk was voor de

      structuur, leiding en discipline in hun jeugd.

      Vaak was dit de vader.

      Omdat de vader vaak afwezig was probeerden ze de aandacht van

      deze persoon te trekken. Soms tot in het extreme toe.

      Ook gebeurt het wel dat Tweekinderen de competitie aangaan met 

      de moeder, om de exclusieve aandacht van de vader.

      Tweeën nemen vaak de identiteit aan van de sterke persoon in hun

       jeugd waarvan ze zich niet echt los hebben weten te maken.

      4) Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

      Het verdedigingsmechanisme van Tweeën is Verdringing   

      (voornamelijk van de eigen behoeften). Tweeën zijn zo gericht op

      de behoeften van anderen dat het de eigen behoeften, als het die al

      kent (!), daaraan zal opofferen.

      Een voorbeeld

        Zo heb ik ooit een secretaresse gehad, ik noem haar Hanneke, die èn de door mij

        gevraagde werkzaamheden perfect uitvoerde èn die ook nog eens de steun en toeverlaat 

        was voor iedereen met problemen, klein en groot, in haar omgeving. Deze sociale rol

        beperkte zich niet alleen tot het bedrijf waarvoor wij werkten, ook buiten het bedrijf 

        stond ze voor iedereen klaar. Mensen hoefden haar hulp niet eens in te roepen, zij wist

        zelf altijd waar hulp geboden moest worden. Zij werd op handen gedragen en daar

        voelde ze zich heerlijk bij. Dat ging jaren goed, althans zo leek het.

        Toen werd Hanneke ziek. En het zou heel lang duren voor zij weer beter werd.

        Wat zich als een griepje aandiende mondde uit in een langdurige overspannenheid en

        veelvuldige bezoeken aan psychologen.

        Wat bleek? Hanneke die altijd voor iedereen klaar stond bleek zichzelf, mentaal, volledig

        te  hebben verwaarloosd. Hanneke had op jonge leeftijd haar vader verloren. En later, na         

        enkele jaren huwelijk, liet haar man haar voor een ander zitten. Inmiddels had zij een

        verhouding gekregen met een man die weliswaar bij haar introk, maar die nooit officieel 

        wilde scheiden van zijn vrouw. Hoewel zij op zich een gelukkige relatie hadden, zat het

        Hanneke, die door haar vroegere ervaringen last had van verlatingsangst, niet lekker dat 

        haar huidige partner niet voor 100% voor haar leek te kiezen.

        Deze belangrijke behoefte, die zij jarenlang wist te verdringen, brak haar uiteindelijk op.

        Met alle gevolgen van dien.

      ‘ Wat zou er toch van je geworden zijn als je mij niet had gehad?’

      Nu is de verdediging een ding, maar er is meer. Want onder de

      verdediging ligt de passie van de Twee en de passie is Trots.

      Tweeën kunnen zich erg trots voelen als ze merken dat ze door

      anderen gewaardeerd worden. En deze trots houdt hun fixatie 

      (Sociale houding) in stand. En wat Tweeën willen vermijden is het

      gevoel dat zij inadequaat zijn.

      En dit alles is ontstaan ten gevolge van hun belemmerende 

      overtuiging dat ze niet goed genoeg zijn.

      Want door deze overtuiging verdringen Tweeën hun eigen

      behoeften en richten zij zich volledig op anderen in de hoop dat

      hun reacties hen met trots kunnen vervullen.

      En krijgt de Twee een keer kritiek dan wordt de belemmerende

      overtuiging verder versterkt waardoor dit mechanisme in stand

      wordt gehouden. En de Twee in zijn beperkingen blijft hangen.

      5) Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

      Zelfbehoudend (Rechtmatige aanspraken)

      Zelfbehoudende ennea-subtypen Twee hebben als motto: "Ik

      eerst". Echter, ze worden onzeker als ze hun eigen behoeften

      volgen, ze komen liever tegemoet aan de behoeften van anderen. 

      Ze vragen liever niet om hulp zolang ze niet in levensbedreigende

      situatie verkeren, omdat ze anders zo mislukt lijken.

      Ze kunnen zich superieur t.o.v. anderen voordoen en vragen wel 

      om een speciale behandeling, want daardoor wordt hun trots

      gevoed. Ze kunnen anderen schaamteloos vertroetelen. 

      Achterliggende strategie daarbij is:

      "ik geef zoveel aan anderen dat ik aanspraak kan maken op een 

      speciale behandeling".

      Sociaal (Iedereens Vriend)

      Sociale ennea-subtypen Twee willen door iedereen "speciaal"

      gevonden worden.

      Ze kunnen goed netwerken en zijn graag het centrale punt van hun

      sociale arena. Hebben vaak een sterke Drie-vleugel of soms een

      dominante Een-vleugel. Ze richten zich in de groep op de

      belangrijkste mensen. Zoeken macht achter de schermen.

      Hun trots ontlenen ze aan hun sociale positie.

      Intiem (Intimiteitsjunks)

      Intieme ennea-subtypen Twee kunnen afwisselend verleidelijk en

      agressief gedrag vertonen. Hun basismotivatie is het vinden van

      intieme relaties (emotioneel en seksueel).

      Ze zijn trots op hun vriendschappen, maar selectief in hun keuze

      met wie ze intiem omgaan. Zijn gericht op een-op-een relaties.

      Ze zijn erg op seksualiteit gericht; kunnen de partner zich de

      koning(in) voor een nacht laten voelen. Onderzoeken wat de

      partner prettig vindt en willen ze dat ook geven.

      Afwijzing kan leiden tot agressieve reacties.

      6) Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld, Ongezond:

      Gezond (Empatisch, Zorgzaam)

      Gezonde Tweeën zijn krachtig en gedecideerd. Ze voelen veel

      voor anderen en ze voelen met anderen mee.

      Ze zijn gepassioneerd en bieden vriendschap en vriendelijkheid. 

      Zijn zorgzaam, warm en oprecht.

      Het zijn liefdevolle mensen die onbaatzuchtig kunnen geven

      omdat ze hun eigen behoeften kennen. Ze zien het als een

      voorrecht om iets te kunnen betekenen in het leven van anderen.

      Gemiddeld (Bezitterig, Opdringerig)

      Gemiddelde Tweeën willen anderen behagen om dichter bij hen te

      kunnen komen.

      Ze zijn vriendelijk, gevoelig en vol goede bedoelingen.

      Zijn ruim in het geven van hun verleidelijke attenties, zoals

      vleierij, goedkeuring en aanmoedigingen.

      Ze praten veel over liefde en relaties en anderen, vooral bekenden.

      Onder de noemer van liefde nemen ze de controle in handen.

      Ze voelen zich nodig en onvervangbaar. De intenties zijn wel

      goed, maar… uiteindelijk moet er wel afgerekend worden.

      Ongezond (Eisend, Dwingend)

      Ongezonde Tweeën zijn manipulatief en creëren een schuldgevoel

      bij anderen door altijd voor hen klaar te staan (ze staan a.h.w. in

      het krijt).

      Voedsel en medicijnen worden aangewend om frustraties te lijf te

      gaan. Vaak hebben ze ook te kampen met gezondheidsproblemen. 

      Soms wenden ze deze aan om aandacht en sympathie te krijgen.

      Tweeën kunnen ook denigrerende opmerkingen maken naar

      anderen waardoor deze zich minderwaardig gaan voelen.

      7) Invloed van verbonden typen:

      Prestatiepunt Vier

      Als de Twee zich veilig voelt en zich ontspant komt er ruimte 

      voor de eigen behoeften, aspiraties en emoties.

      Tweeën gaan dan hun eigen creatieve mogelijkheden ontdekken

      i.p.v. dat zij  alleen maar anderen in hun creativiteit ondersteunen.

      Ze stellen zich onafhankelijker op en varen meer op hun eigen

      kracht.

      Ze blijven anderen helpen, maar hebben de hulpbehoevendheid 

      van anderen niet langer nodig om zichzelf goed te voelen.

      Ze voelen zich gewoon goed over zichzelf.

      Stresspunt Acht

      Er ontstaat vaak stress binnen de relaties die tweeën hebben.

      En op dat moment ontwikkelt zich hun Achtkant.

      Ze worden harder, agressiever en kunnen anderen manipuleren om

      hun zin te krijgen. Ze zijn vaak verwijtend: "Hoe kun je, na alles 

      wat ik voor jou heb gedaan!!"

      De beweging naar de Acht kan ook zeer bevrijdend werken.

      De positieve kant van de Acht is kracht en controle.

      Ze krijgen helderheid, nemen niet langer genoegen met 

      compromissen en hebben de kracht en vechtlust om voor zichzelf

      en hun behoeften op te komen.

      Schaduwkant Een (De Dienaar)

      De Eenvleugel geeft Tweeën een omzichtigheid die ze moeten

      gebruiken.

      Ze worden meer toegewijd aan het doel en plichtmatiger.

      Er is een sterk besef om vanuit principes te handelen, zodat

      anderen rechtvaardig worden behandeld, zonder rekening te 

      houden met emoties.

      Bondgenoot Drie (De Gastheer/Gastvrouw)

      Een goed ontwikkelde Drievleugel maakt van Tweeën leiders die

      richting geven en resultaat gericht zijn, zonder dat hun beslissing-

      en ten nadele van anderen zullen werken.

      Ze houden van gezelligheid, ontvangen graag familie en vrienden

      die ze graag een gezellige tijd bezorgen door lekker voor ze te 

      koken en te entertainen.

      Ze ontlenen hun zelfachting niet zozeer aan hun dienstbaarheid 

      maar aan hun persoonlijke kwaliteiten.         

8)        Centra:

Het emotionele en lichamelijke centrum zijn meestal verward en het intellectuele centrum is onderdrukt.

De Twee heeft een identificatie met emotie. Vanuit het ego is er een blokkade op gevoel.

De Twee doet gevoel, i.p.v. het te ervaren.

Het instinct wordt overdekt door het gevoel.

Ze willen (lichamelijk) zijn door te voelen.

Ze gaan zich steeds meer op anderen richten en kunnen hun eigen gevoel niet voelen. Wat ze doen is veel praten over gevoel en dat uit zich in roddelen, klagen, juichen etc.

Ze kunnen orde op zaken stellen door het denkcentrum te activeren, maar dat centrum is onderdrukt en dus alleen maar latent aanwezig.

Ze hebben grote moeite het geheel te overzien omdat de emoties de overhand hebben.

Ze hebben dus moeite met lineair denken en goed formuleren, omdat het denkcentrum het mist actief is.

De centra moeten ontward worden. En het denkcentrum bevrijd.

     De kwaliteit van het denkcentrum moet ontwikkeld worden, want 

     dan kan de innerlijke gids van de stille hersenen naar boven.

     Ze moeten leren onderscheid te maken tussen emotionele realiteit,   

     hun basisinstinct en hun behoeften.

     Bovendien moeten ze emotie gaan scheiden van doen. Want dan

     worden ze zich meer bewust van hun ware gevoelens en  

     motivaties, vooral ook van de negatieve.

     9) Omgaan met Tweeën:

      Als je uit de hiervoor gegeven typebeschrijving mensen uit je

      sociale- of werkomgeving herkent, dan kun je hen een steuntje in

      de rug geven m.b.v. deze "omgangregels".

-          Geef Tweeën de waardering waar ze recht op hebben; ze 

     hebben het nodig.

-          Onverwachte leuke attenties worden door Tweeën zeer op prijs

     gesteld.

-          Realiseer je dat Tweeën diep van binnen eenzaam zijn al zullen

     ze dat nooit laten merken.

-          Laat hen weten dat ze belangrijk en speciaal voor je zijn en dat

     je weet dat je van ze op aan kunt.

-          Wees voorzichtig met kritiek; ze voelen zich door harde kritiek

     gauw afgewezen en niet goed genoeg. Verpak de kritiek in wat

     leuke berichten, maar zorg wel dat de boodschap overkomt.

     Uit nooit kritiek op Tweeën waar anderen bij zijn; neem ze

            even apart!

      10) Groeistappen:

      Tweeën moeten gaan inzien dat ze anderen helpen voor zichzelf.

      Om zich trots te kunnen voelen.

      Ze moeten echter eerst zichzelf helpen om anderen te kunnen

      helpen.

      Daartoe moeten ze zichzelf de volgende vragen stellen: Wat wil

      ik? Wat heb ik nodig? Wat zijn mijn intenties?

      Ook moeten ze zich realiseren dat er een stem in ze huist die

      steeds zegt dat ze niet goed genoeg zijn en dat de liefde

      onbetrouwbaar is. Die stem moeten ze het zwijgen opleggen.

      En ze moeten zich bedenken dat ze geweldige mensen zijn met

      grote kwaliteiten. Uniek en tot veel in staat.

      11) Therapie

      Therapie is er op gericht om het hiervoor beschreven mechanisme 

      te doorbreken.

      We moeten daarvoor het verdedigingsmechanisme aanpakken/ 

      uitschakelen, vervolgens de passie vervangen door de deugd en de

      fixatie door het hogere idee.

      Hiervoor zijn een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong 

      vinden in NLP (Neuro Linguistic Programming): Timeline

      therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en (of incombina-

      tie met) gebruik van Affirmaties.

      Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan

      kunnen de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden

      geïntegreerd.

      De Twee komt dan in zijn hoogste stadium van ontwikkeling, dat 

      van de Gezonde Twee.

      De kwaliteiten van de gezonde Twee zijn talrijk, enkele ervan 

      werden hiervoor beschreven.

      Geïntegreerde Tweeën zijn harde werkers met visie, die het perfect

      willen hebben en zich liefdevol openstellen voor anderen.

      Ze hebben schoonheid en nederigheid, maar ze zijn trots op de 

      mensen om hen heen, want die lijken door hun aanwezigheid en

      inzet te groeien; er ontstaat dan een onbaatzuchtige, liefdevolle

      omgeving.

      Het heilige idee van Tweeën is Eigen wil. (In het hoger bewustzijn

      neemt de Eigen wil de plaats in van de fixatie Sociale houding).

      Als Tweeën een eigen wil hebben hoeven ze zich niet langer op de

      behoeften van anderen te richten en af te wachten wat ze voor hun 

      inspanningen terugkrijgen.

      Ze weten wat ze willen en wat ze nodig hebben.

      Als Tweeën leren voor zichzelf te zorgen en van zichzelf te 

      houden dan kunnen ze onbaatzuchtig voor anderen zorgen.

     12)  Tweeën op het werk

     Leiderschapsstijl:

     "Cheerleaders" en mensenmanagers: moedigen hun mensen   

     enthousiast aan.

     Ze voelen zich aangetrokken tot potentieel talent op weg naar de 

     top. Die willen ze begeleiden.

     Het zijn dienende leiders die het belangrijk vinden mensen in

     sleutel posities te helpen en tegemoet te komen aan de wensen van   

     klanten waarmee ze goede overeenkomsten willen sluiten.

     Ze staan liever niet aan de top, maar tussen de anderen in. Ze 

     vinden het belangrijk om bondgenoten te hebben.

     Ze zijn goed in staat zelfstandig beslissingen te nemen, maar 

     houden daarbij wel rekening met de mening van de groep of het  

     team.

     De gedachtegang van Tweeën is " Wie wil er nu ruzie maken met 

     de manager die de belangen van zijn mensen behartigt? (Ze hebben 

     me nodig)".

    Besluitvorming:

    Tweeën kunnen de problemen bij anderen snel herkennen. De    

    beslissing die ze nemen wordt afgewogen aan het gewicht dat  

    anderen er aan geven. Ze zullen daarbij niet te lang wikken en  

    wegen. Ze nemen beslissingen eerder op hun gevoel en o.b.v. de 

    reacties van anderen dan o.b.v. goede argumenten of bedrijfsvisies.

    Uiterlijke verschijning:

    Warm en innemend, soms ook verleidelijk. Sterk op anderen 

    gericht. Hulpvaardige houding.

    Kleden zich naar de situatie, met gevoel voor esthetiek. Hebben  

    vaak iets jeugdigs over zich.

    Tweevrouwen zijn welgevormd, hebben wat zwaardere borsten,

    heupen en bovenbenen.

    Communicatiestijl:

    Complimenteus, vleierig, stellen persoonlijke vragen, verleidelijk     

    charmant.

    Tweeën werpen hun persoonlijke aantrekkelijkheid in de strijd om 

    mensen voor zich te winnen.

    Kenmerkende conflicten:

    Collega's kunnen het gevoel hebben door Tweeën te zijn 

    uitverkoren om dan plotseling te worden gedumpt. Mogelijk hebben  

    ze niet op de goede manier gereageerd, waardoor de Twee zich  

    afgewezen voelde.

    Signalen die Tweeën afgeven:

    Positief

    Geven mensen het gevoel dat ze erkend worden en bijzonder zijn.

    Negatief

    Mensen voelen zich soms gemanipuleerd, soms schuldig, soms  

    verstikt door het gedrag van de Twee.

    De boodschap luidt: Richt je naar mij of knap het zelf op.

    Gemengd

    Steun wordt ingetrokken en informatie moet tussen de regels door 

    worden gelezen.

    Goede werkomgeving:

    Banen waarbij het interpersoonlijk aspect een belangrijke rol speelt: 

    sociaal-maatschappelijk werk, gezondheidszorg, de dienstensector,  

    vertegenwoordiging en verkoop etc.

    Slechte werkomgeving:

    Banen waarin weinig of geen contact is met anderen:   

    vuurtorenwachter, boswachter, computerprogrammeur,

    registeraccountant etc.

    Goed inzetbaar in:

    Representatieve taken, fondsenwerving, contacten met de media  

    etc.  

    Enneatype Drie: De Winnaar (Motivator, Performer etc.)

‘Ik heb succes’.

Verbonden typen

Prestatiepunt:                                           6 (De Loyalist)

Stresspunt:                                               9 (De Bemiddelaar)

Vleugel (schaduwkant) type:       2 (De Helper)

Vleugel (bondgenoot) type:         4 (De Romanticus)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

Ik faal

Levensvisie:

Succesvolle mensen worden gewaardeerd; ik mag niet falen.

Alles is een wedstrijd die ik kan winnen door hard te werken en door succesvol over te komen.

Motto:

Ik ben wat ik doe

Aandachtsveld:

Taken, doelen en resultaten.   

Informatieverwerking:

Combinaties maken: elk idee dat goed uitpakte in een andere situatie wordt voor het huidige doel aangewend.

Blinde vlek:

Mislukking.

Uitdaging voor groei:

Contact maken met gevoelens.

Passie (Ondeugd):

IJdelheid/Bedrog (misleiding) - dicht zichzelf meer talent en vermogen toe dan hij in werkelijkheid heeft.

Deugd (Opdracht):

Oprechtheid - weten wat je werkelijke vermogens zijn.

Fixatie (Mentale preoccupatie):

Succes - Drieën willen geliefd zijn en bewonderd worden. Niet om wie ze zijn, maar om wat ze presteren.

     Enneatype Drie: De Winnaar

     ‘Ik kan alles (worden) wat ik wil’.

1)  Karakterschets)

Drieën zijn het flexibele, op succesgerichte type van het enneagram.

Ze proberen liefde te winnen door succesvol te zijn en een daaraan gerelateerd imago na te streven. Ze zijn zelfverzekerd, enthousiast en charmant. Ambitieus, competent en energiek. Maar ze kunnen ook te statusbewust zijn en te veel  uit zijn op persoonlijk gewin. Drieën zijn imagebewust en erg bezig met hoe anderen over hen denken. Het zijn pragmatische en berekende kameleons, die alles zeggen en doen wat voor ze "werkt". Ze willen aandacht en willen bewonderd worden. Ze zijn soms arrogant en altijd opportunistisch. Werkverslaving en competitiedrift zijn problemen die inherent zijn aan het type Drie.

Drieën op hun best: zijn authentiek en accepteren zichzelf zoals ze zijn. Ze zijn alles wat ze lijken te zijn - inspirerende rolmodellen voor vele anderen.

2)  Kernkwaliteiten en valkuilen:

    Uit voorgaande  karakterschets zal duidelijk zijn geworden dat de

    Drie, net als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten

    beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen  zij de kracht om hun

    weg door het leven te vinden.

    Toch kunnen aan deze kernkwaliteiten ook bezwaren kleven.

    Dat is wanneer de Drie uit balans is en doorslaat bij de aanwending

    van zijn kernkwaliteiten. Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

De kernkwaliteiten van de drie zijn: Gedrevenheid, Doelgerichtheid, Optimisme en Besluitvaardigheid.

De valkuilen voor de Drie zijn: Fanatisme, Bezetenheid, Oppervlakkigheid en Kortzichtigheid.

     3)  Kindscenario:

‘Mijn ouders hebben me al vroeg duidelijk gemaakt wat belangrijk is; had ik goede cijfers op school dan werd ik uitbundig geprezen’.

Drieën zijn als kind veel geprezen voor wat ze doen, niet voor wat ze zijn. Daarom zijn ze gaan denken dat het hun prestaties zijn die tellen.

Om de ouder (meestal de moeder) te plezieren en geprezen te worden kunnen Driekinderen hun eigen behoeften loslaten. Daardoor kunnen ze van hun eigen gevoelens worden afgesloten.

Als de verwachtingen van de ouders onrealistisch hoog zijn, kan het kind falen als het aan die verwachtingen wil voldoen. Het wordt dan een verwend kind dat alles zal doen om op enigerlei wijze succes te hebben. List en bedrog worden gebruikt om maar resultaat te behalen.

4)  Verdediging, Passie, Fixatie en Vermijding:

Drieën gebruiken Identificatie (Vereenzelviging) als verdedigingsmechanisme.

Dit zorgt ervoor dat ze zich niet bewust worden van datgene wat ze willen vermijden: falen.

Zodra een type Drie wordt geconfronteerd met een situatie waarin hij verliest of zich de verliezer voelt, identificeert hij zich met succes.

Hij kan zich identificeren met zijn eigen succesvolle deel. Maar het kan ook een ander succesvol persoon zijn, een succesvol project of allerhande andere zaken (auto's, beroep, sport, het gezin, een idool) waar ze succes aan kunnen verbinden.

Een voorbeeld

Zo komt een vriend van mij, een uitgesproken Drie, in probleemsituaties altijd met verhalen en voorbeelden waaruit moet blijken hoe fantastisch hij het doet. Ik weet dat hij niet alleen de schijn voor mij ophoudt, maar dat hij dat vooral ook voor zichzelf doet. Hij wil gewoon een winnaar zijn. Voor zijn omgeving en voor zichzelf.

Onlangs kreeg hij bonje met de nieuwe hoofddirectie van de onderneming waarbij hij manager is van een van de businessunits. Dit "verschil van inzicht over hoe het verder moet met de B.U. in de toekomst" bleek niet te overbruggen en mijn vriend, ik noem hem Berend, werd de wacht aangezegd. Gezichtsverlies? Niet voor Berend (zo lijkt het); hij heeft alleen nog maar gesproken over de "platina" handdruk die hij van de hoofddirectie wist los te peuteren (natuurlijk had hij de beste advocaat denkbaar voor deze klus).En hoe hij de onderhandeling in zou gaan met nieuwe potentiële werkgevers. (natuurlijk had de telefoon niet stilgestaan toen bekend werd dat hij zijn werkgever ging verlaten).

Dat is het verdedigingsmechanisme van Berend. Zich identificeren met succes.

Nu ligt er onder het verdedigingsmechanisme van Drieën de passie (IJdelheid of Bedrog) en de fixatie (Succes). En deze drie houden elkaar in stand om er voor te zorgen dat de Drie niet geconfronteerd wordt met de vermijding (Falen). De passie van de Drie zorgt ervoor dat deze altijd gericht is op de buitenkant; de Drie kijkt nooit naar binnen (hij bedriegt zichzelf). Hij blijft daarom gericht op succes. Succes is zijn fixatie. De Drie heeft zelf niet door dat ijdelheid de motor is voor zijn streven naar succes. 

En als succes uitblijft, dan zorgt het verdedigingsmechanisme er wel voor dat de Drie zich met succes identificeert. En zo gaat dit proces maar eindeloos door.   

5)  Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

Zelfbehoudend (Werkverslaving)

De Zelfbehoudende subtypen Drie hebben een grote belangstelling voor materiële zekerheid. Hiermee denken ze hun ongerustheid op het punt van overleving de kop in te drukken. Ze concentreren zich volledig op hun werk, succes en materieel bezit.

Voor hen is voldoende geld nooit genoeg, ze willen altijd meer.

Hun grootste succes ligt in de toekomst.

Sociaal (De Statuszoeker)

De Sociale subtypen Drie zijn heel erg met status bezig. Positie, honorarium en resultaat zijn voor hen van groot belang.

Ze streven ernaar om te voldoen aan de standaard van de groep waartoe ze behoren. Hun aanzien in de ogen van anderen is voor hen erg belangrijk.

Zakelijk en privé lopen bij hen door elkaar heen. Hun vrienden behoren tot dezelfde clubs waartoe zij ook behoren. Ze komen op de "juiste" party's om de "juiste" mensen te ontmoeten en om in de kolommen van de "juiste" kranten te komen. Hun motto is: "Ik ben bekend en bemind".

    Intiem (De begeerlijke Partij)

De Intieme subtypen Drie meten zich het imago aan van de seksueel aantrekkelijke man of vrouw. Ze hopen liefde en bewondering te oogsten door een sexy uitstraling te hebben.

Ze voelen zich seksueel superieur en aantrekkelijk. Kunnen zeer mannelijk c.q. zeer vrouwelijk over komen. Ze willen er altijd goed uitzien, dragen kleding van "juiste" merken hebben het "juiste" kapsel. Zijn bereid veel tijd in het fitnesscentrum door te brengen. Dit alles om maar begeerlijk gevonden te worden.

    6)  Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld en Ongezond:

Gezond (Authentiek, Bewonderenswaardig, Doelgericht)

Het gezonde Drietype is zelfverzekerd en vol energie. Ze hebben een hoge eigenwaarde, geloven in zichzelf, zijn charmant, meestal aantrekkelijk en populair. Ze zijn ambitieus en bereid om zichzelf te verbeteren. Ze worden gewaardeerd om hun kwaliteiten en zijn een voorbeeld voor anderen.

Het zijn volhouders die hun doelen nooit uit het oog verliezen.

Hun aandacht is minder gericht op het imago. Ze accepteren zichzelf zoals ze zijn. Ze durven meer naar zichzelf te kijken en hun gevoelens en behoeften meer toe te laten.

     Gemiddeld (Prestatiegericht, Imagobewust, Zelfpromotend)

De Gemiddelde Drieën zijn erg bezig met hun optreden naar de buitenwereld. Ze willen goed overkomen op anderen, hun werk goed doen en boven anderen uitsteken. Drieën zijn gedreven carrièrezoekers die sociaal snel klimmen. Ze zijn pragmatisch en efficiënt, maar ze verliezen het contact met hun eigen gevoelens die ze schuil laten gaan achter de façade die ze voor anderen ophouden. Omdat ze zo graag indruk willen maken op anderen, zijn ze constant bezig zichzelf te promoten. Ze hebben vaak problemen met intimiteit omdat ze zich niet bloot durven geven. 

     Ongezond (Bedriegend, Opportunistisch, Meedogenloos)

Ongezonde Drieën zijn voortdurend bang om te falen. Ze hebben angst om te verliezen en en vrezen het misprijzen van anderen. Ze nemen het daardoor niet zo nauw met de waarheid en liegen bovendien tegen zichzelf. Het zijn opportunisten die er goed in zijn om hun fouten te bedekken.

Het kunnen pathologische leugenaars zijn die anderen saboteren en verraden om van hen te kunnen winnen. Ze zijn vaak bang dat hun feilen aan het licht komt en dat hun leugens en verraad worden ontdekt. Ze lijken steeds verder weg te zakken in allerlei affaires en willen niet inzien wat er werkelijk aan de hand is. Hulp zoeken doen ze zeker niet; falen is tenslotte het meest vernederende wat ze kan overkomen…

7)  Invloed van verbonden typen:

Prestatiepunt Zes

De invloed van de Zes maakt Drieën voorzichtiger en rustiger. Ze worden net als de Zes eerlijk en oprecht, maar zijn bedacht op verborgen bedoelingen van anderen. Ze krijgen  een groter verantwoordelijkheidsgevoel en gaan zich meer verbinden met andere mensen. Hier ontstaat ook ruimte voor de persoonlijke gevoelens van de Drie. Er wordt tijd gevonden om gas terug te nemen en na te denken. Paradoxaal genoeg ontstaat hierdoor ruimte voor twijfel en ongerustheid. In de verschuiving naar punt Zes krijgen Drieën de kans te ontdekken dat ze werk kunnen kiezen dat hun persoonlijke belangstelling heeft i.p.v. het werk te doen dat hen persoonlijk succes belooft. Ze worden teamplayers.  

Stresspunt Negen

Onder stress worden Drieën geconfronteerd met de traagheid van Negens. Ze raken hun concentratie kwijt, verliezen zich in details en worden bang voor de mening van anderen die opeens ook logisch lijkt te zijn. Ze kunnen daardoor geen beslissingen meer nemen. Ze raken verstrikt in onbelangrijke werkzaamheden die ze normaliter zouden delegeren. Ze raken het overzicht over het geheel kwijt en hun zelfvertrouwen knakt.

Drieën in stress worden geconfronteerd met hun zwakheden. Ze beleven de dingen uit hun jeugd die ze hebben verdrongen, opnieuw. Daardoor kunnen depressief raken en emotionele uitbarstingen krijgen. Ze zonderen zich af omdat ze niet willen dat anderen hen zo meemaken.

De kracht voor Drieën ligt juist in de positieve kanten van de Negen, want als ze de traagheid van de Negen overnemen, komen ze vanzelf bij hun gevoel en hun fijnzinnigheid. Daardoor ontstaat er rust en krijgen ze het overzicht over de zaken weer terug. Daarna kunnen ze weer vol goede moed aan de gang en hebben ze voor ieder probleem meerdere oplossingen.

Schaduwkant Twee (De Charmeur)

De Tweevleugel zorgt bij Drieën voor een verbetering van de relaties met anderen.

Ze krijgen een grotere persoonlijke belangstelling voor anderen en diepere contacten.

Ze zijn graag onder de mensen en genieten van de aandacht die ze krijgen. Ze zijn zich goed bewust van hun charme, humor en aantrekkingskracht. Ze zijn in staat anderen te motiveren en stimuleren.

Dit type is wel vriendelijker, meer naar buiten gericht en emotioneler naar buiten toe dan Drieën met een Viervleugel.

Bondgenoot Vier (De Professional)

Vieren geven inhoud aan wat Drieën doen. Ze leren de betrekkelijkheid van de dingen inzien. Ze richten zich op succesvolle zaken, maar die moeten dan wel ook nog iets bijzonders hebben. Ze zijn rustiger en creatiever; hebben meer eigen ideeën en interesses. Zijn gevoeliger en emotioneel kwetsbaarder dan Drieën met een Tweevleugel.

Ze zijn zowel gevoelig en naar binnengericht als zelfverzekerd en naar buiten gericht.

   8)  Centra:

   Het eigen centrum, het emotionele, is onderdrukt.

   De tegenoverliggende centra, het intellectuele en lichamelijke zijn

   verward.

   De Drie heeft dan ook de meeste moeite met emoties.

   Gevoelens zijn niet verbonden met de twee andere centra; ze kunnen 

   de communicatie daartussen niet tot stand brengen.                    

   Daardoor kunnen ze de essentiële kwaliteiten van het hart niet 

   ervaren.

   Drieën worden gedreven om het verlies van waarde en identiteit te 

   compenseren. Daarom richten ze zich op uiterlijkheden.

   Het is voor hen òf voelen òf functioneren, maar niet allebei tegelijk.

   Meestal willen ze alleen maar functioneren in combinatie met 

   denken en doen. (Stelling: Ik denk, dus ik besta).

   Drieën zijn competent, capabel en professioneel. Hoe groter de druk

   is om te presteren, hoe minder ze hun emoties voelen.

   Daarom gaan ze zich vereenzelvigen met prestaties en worden

   emoties een bedreiging die hun doelen in de weg staan.

   Het is voor Drieën van groot belang om de balans tussen tussen de

   drie centra tot stand te brengen, waardoor ze zich emoties eigen gaan

   maken en beter gaan functioneren door dat op hun gevoel te doen.

 9)  Omgaan met Drieën:

Als je uit de bovenstaande beschrijving van het enneatype Drie mensen uit je eigen sociale- en/of werkomgeving meent te herkennen, dan kun je deze een handje helpen m.b.v. de volgende "omgangsregels".

-          Drieën kunnen niet goed tegen kritiek of veroordeling; je moet commentaar tactvol en vooral eerlijk en oprecht brengen.

-          Wrijf ze niets in, maar leg uit wat er niet goed is of wat je niet waardeert. En doe dit op een rustig moment; niet tijdens hun werk, dat werkt averechts.

-          Drieën hebben een hekel aan ruzie, want dan kunnen ze moeilijk de succesvolle winnaar uithangen.

    Zorg dus voor een harmonieuze omgeving.

-          Het belangrijkste voor Drieën is dat je laat merken dat je trots bent op hun prestaties.

-          Het is echter ook van groot belang dat je ze duidelijk maakt dat iedere "mislukking" een kans is om verder te komen.

-          Drieën hebben grote moeite om bij hun gevoel te komen. Je kunt ze helpen om bij hun gevoel te komen door steeds te blijven vragen wat ze voelen (niet naar wat zij doen!) onder bepaalde omstandigheden.

10)  Groeistappen:

Drieën letten op de reacties van anderen en nemen het imago aan dat bij anderen in de smaak zal vallen.

Hierdoor verloochenen ze zichzelf en raken ze steeds verder van hun innerlijke wereld verwijderd. Ze gaan zelf geloven in hun bedachte imago.

Drieën kunnen hieraan ontsnappen door hun verlangen naar aandacht los te laten. Ze gaan dan inzien dat hun streven naar waardering hen verwijdert van hun ware zelf en van de hogere waarden in het leven. Ze gaan ontdekken dat ze niet waardeloos en leeg zijn, maar juist barsten van ambitie en waardevol talent. Ze komen erachter dat ze zelf veel waardevoller zijn dan de door hen gespeelde rol.

     11)  Therapie:

     De therapie is er op gericht om het hiervoor beschreven

     mechanisme te doorbreken.

     We moeten daarvoor het verdedigingsmechanisme(identificatie)

     Aanpakken/ uitschakelen, vervolgens de passie(ijdelheid)

     vervangen door de deugd(oprechtheid) en de fixatie(succes) door

     het hogere idee(hoop).

     Hiervoor zijn een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong

     vinden in NLP (Neuro Linguistic Programming): Timeline

     therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en (of in

     combinatie met) gebruik van Affirmaties.

     Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan

     kunnen de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden

     geïntegreerd.

     De Drie komt dan in zijn hoogste stadium van ontwikkeling, dat

     van de Gezonde Drie. De kwaliteiten van de gezonde Drie zijn

     talrijk, enkele ervan werden hiervoor beschreven.

Geïntegreerde Drieën openen hun hart voor hun partner en voor allen die om hen heen staan. Daardoor zullen anderen hen ondersteunen en zal blijken dat niemand hun fouten en falen kwalijk neemt. Ze ontdekken dat het maken van fouten een leerproces is waarvan ze enorm kunnen groeien. Als Drieën de verbinding met hun hart tot stand hebben gebracht, krijgen ze een echtheid en puurheid zoals niemand anders die heeft.

Ze willen niet meer of minder zijn dan anderen, alleen nog maar zichzelf. Ze ontdekken dat ze waardevol zijn, gewoon door te zijn.

In het hogere bewustzijn neemt hoop de plaats in van succes. Waar hoop is liefde.

Hoop brengt verwachtingen en ook kwetsbaarheid.

12) Drieën op het werk

    ‘Als ik er hard voor werk lukt het me zeker’.

Leiderschapsstijl:

Drieën zijn geboren leiders. Ze zijn erg taakgedreven. Het gaat om succes, daar moet alles voor wijken: "Ga opzij als je niet onder de voet gelopen wilt worden".

Ze kunnen hard en lang werken en verwachten dat ook van hun medewerkers. Deze moeten alle zeilen bijzetten om niet achterop te raken.

(De meeste managementtrainingen zijn erop gericht om mensen te leren een Drie te zijn.)

Het zijn geen lange termijn denkers, de winst op korte termijn is belangrijker want dat geeft status. Ze hebben weinig oog voor details; de grote lijn daar gaat het om.

Het zijn geen creatieve denkers, maar zijn wel vindingrijk in het toepassen van ideeën die zich elders al bewezen hebben.

Besluitvorming:

Drieën hebben niet alle details nodig om tot beslissingen te komen. Ze hebben het totaalbeeld nodig van de situatie of omstandigheden en nemen dan een beslissing.

Als de deadline nadert, nemen ze een beslissing op gevoel. Niet lang vergaderen, wikken en wegen, maar doen.

Uiterlijke verschijning:

Energieke, optimistische en zelfverzekerde verschijning; de belichaming van hun beroep.

Lijken altijd vriendelijk en met een glimlach op het gezicht. Zijn vaak nerveus.

Hebben een opvallende loop; ze houden hun hoofd vooruit.

Kleding: Dress for Success.

Communicatiestijl:

‘Wat kan ik doen om jou te imponeren?’

Enthousiast, geestdriftig, doelgericht, verkoopgericht.

Maakt voortdurend reclame voor zichzelf en het bedrijf dat hij vertegenwoordigt.

Past verhaal, woordkeus, toonzetting en lichaamstaal af op z'n gehoor.

Kenmerkende conflicten:

Anderen voelen zich gebruikt: Drieën geven aanwijzingen, delegeren en nemen de leidende rol op zich zonder anderen hierin te betrekken.

Ze nemen dan een "Je doet mee, of anders maar niet"-houding aan.

Signalen die Drieën afgeven:

Positief

De positieve uitstraling van Drieën en hun toewijding aan het behalen van resultaten werken aanstekelijk. Drieën wekken vertrouwen bij anderen.

Negatief

Drieën spelen een rol om het hun publiek te behagen. Deze rol verschilt van groep tot groep. Het lijkt vaak of ze zich niets aan anderen gelegen laten liggen, vooral als het gaat om de gevoelens van mensen. Succes in zaken lijkt het enige te zijn dat telt.

Gemengd

Drieën brengen relaties tot stand met de rollen die ze spelen. Dit is vaak verwarrend voor collega's: als de situatie daarom vraagt stellen Drieën zich op als bondgenoot, op het moment dat hun hulp nodig is zijn ze de medestander en als de situatie zich wijzigt kunnen ze zich als concurrent opstellen. Net zo als het uitkomt. Als een kameleon.

Goede werkomgeving:

Een snelle, concurrerende omgeving. In image gevoelige bedrijven met een sterk ondernemersklimaat. Met duidelijk gekwantificeerde doelen en waar hard werk en succes gehonoreerd worden met significante salarisstijgingen, bonussen en carrièreperspectief.

Slechte werkomgeving:

Bedrijven met een geringe prestigieuze uitstraling en ogenschijnlijk geringe activiteit. Waar de besluitvorming zich langzaam voltrekt: Drieën houden er niet van om lang te praten over ideeën, een besluit opnieuw te bekijken of door vragen te worden afgeremd.

Ook in bedrijven waar mensen  een beetje ondergaan in de massa en verdwijnen in de anonimiteit voelen Drieën zich niet thuis.

Goed inzetbaar in:

In marketing, sales en reclame. In snel groeiende bedrijven, waar in hoog tempo moet worden gewerkt. Waar snelheid, efficiency en aanpassingsvermogen vereist zijn.

    Enneatype Vier: De Romanticus (Individualist, Connaisseur, 

    Artiest, Schrijver, Muze, Melancholicus, Estheet)

‘Ik ben anders’.

Verbonden typen

Prestatiepunt:                                           1 (De Perfectionist)

Stresspunt:                                               2 (De Helper)

Vleugel (schaduwkant) type:       3 (De Winnaar)

Vleugel (bondgenoot):                 5 (De Waarnemer)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

Ik ben niet om van te houden.

Levensvisie:

Er ontbreekt iets wezenlijks in mijn leven; anderen hebben het wel. Ik voel me in de steek gelaten.

Mijn werk is authentiek en raakt mensen.

Motto:

Vul het halflege glas.

Aandachtveld:

Zaken die ontbreken.    

Informatieverwerking:

Dingen die er niet zijn onbewust mooier maken, waardoor datgene dat er wel is verbleekt.

Blinde vlek:

Genieten van wat er is.

Uitdaging voor groei:

Gelukkig zijn met eenvoudige dingen.

Passie (Ondeugd):

Afgunst/Nijd - ze gunnen het anderen niet dat zij (meestal geluk of liefde) wel hebben wat de Vier niet heeft. Zij zetten zich daardoor op de ander af.

Deugd (Opdracht):

Evenwichtigheid - emotionele bergen en dalen afvlakken.

Fixatie (Focus):

Schoonheid/Echtheid, Melancholie - hiermee vermijden ze emotionele labiliteit.

Enneatype Vier: De Romanticus

‘Mensen kunnen zo hard en ongevoelig zijn (tegen mij)’.

1) Karakterschets

Vieren zijn het intuïtieve en introspectieve type van het enneagram.

Ze verlangen naar "onbereikbare" liefde.

Vieren zijn zelfbewust, sensitief  en zelfbeschouwend. Individualistisch, expressief, emotioneel eerlijk en persoonlijk, maar ze kunnen ook erg wispelturig, verlegen en humeurig zijn. In relaties hebben ze een patroon van aantrekken en afstoten.

Ze drijven op hun fantasieën, voelen zich anders, melancholiek en willen zich onttrekken  aan gewone, alledaagse manieren van leven. Ze kunnen onpraktisch, genotzuchtig worden en zwelgen in  zelfmedelijden; er kunnen problemen ontstaan omdat ze zichzelf niet meer in de hand hebben. Ze zijn "de koning(in) van het drama".

Vieren op hun best: zijn geïnspireerd en zeer creatief. Ze kunnen zichzelf vernieuwen en hun ervaringen transformeren.   

2)        Kernkwaliteiten en valkuilen:

     Uit voorgaande karakterschets zal duidelijk zijn geworden dat de

     Vier, net als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten 

     beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht om hun

     weg door het leven te vinden. Toch kunnen aan deze kernkwali-

     teiten ook bezwaren kleven. Dat is wanneer de Vier uit balans is en

     doorslaat bij de aanwending van zijn kernkwaliteiten.

     Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

De kernkwaliteiten de Vier zijn: Introspectie, Medelevendheid,

Fijngevoeligheid en Hartstocht.

Hier tegenover staan de valkuilen van de Vier: Navelstaren, Depressiviteit, Melancholie en Emotionaliteit.   

3)        Kindscenario:

‘Als kind leefde ik al in een isolement; voelde me afgewezen, anders’.

Vieren hebben in hun jonge jeugd de gevoelens van hun ouders tot die van henzelf willen maken en zijn daarin teleurgesteld. Vieren menen dan ook anders te zijn dan hun ouders.

Vaak hebben ze het gevoel niet "gezien" te zijn door hun ouders, dat ze zich weinig verbonden voelden met hun ouders of, omgekeerd, dat hun ouders zich weinig met hen verbonden leken te voelen. Het gevolg is dat Vieren voortdurend denken dat er iets aan hen schort en aan een levenslange zoektocht naar zichzelf beginnen ("als ik niet zoals mijn ouders ben en ik mezelf niet in hen kan terugzien, wie ben ik dan wel?"). Ze zijn hierbij gericht op wat er bij henzelf ontbreekt - op wat ze in zichzelf, hun leven en relaties missen. Ze voelen zich in de steek gelaten door hun ouders en, later, door andere belangrijke personen. Anders gezegd, Vieren kennen het verlies of de scheiding van liefde. Daarom geven ze aan zichzelf weer dat liefde pijn is. Dit idee loopt als een rode draad door hun leven.

4)       Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

Het verdedigings- of afweermechanisme van Vieren is Introjectie (gevoelens of gedachten van anderen onbewust aan jezelf toeschrijven). Vieren hebben nl. het gevoel dat zij een gebrek aan emoties hebben en hun verdedigingsmechanisme stelt hen in staat zich te vullen met de emoties van anderen waardoor ze lekker melancholiek kunnen worden.

      Een voorbeeld: 

Een cliënte van mij, ik noem haar Marianne, is moeder van drie heerlijke gezonde kinderen. Bovendien heeft ze een man die haar op handen draagt en veel van zijn schaarse vrije tijd (hij heeft een drukke baan) in haar en de kinderen investeert.

Veel vrouwen zouden zich gelukkig prijzen met de situatie van Marianne. Zo niet Marianne zelf. Zij voelde zich doodongelukkig met haar situatie: iedere dag haar man uitzwaaien naar z’n werk, kindertjes verzorgen en aandacht geven. Wat een alledaagsheid!

Op haar 35ste werd Marianne geveld door een burnout en kwam bij mij te rade.

Marianne bleek zichzelf lelijk en dik te vinden en voelde zich ongelukkig omdat het haar aan ‘echte’ liefde ontbrak. Ze voelde zich door niemand begrepen en ze begreep zichzelf ook niet. Iedere keer vroeg ze zichzelf af: ‘Wat is er toch met me, ik heb een lieve man en schatten van kinderen en toch voel ik me depressief en ongelukkig?’

Het bleek me al snel waar die negatievee emoties vandaan kwamen. Marianne nam ze over van haar omgeving. Niet alleen van haar kinderen, maar ook van vriendinnen die, met reden, ongelukkig waren over hun thuissituatie en/of liefdesleven.

Ze heeft geleerd emoties van anderen niet als die van zichzelf te zien, houdt weer van zichzelf, vindt zichzelf mooi en staat weer als een huis.    

De passie van Vieren is afgunst (nijd). Vieren gebruiken afgunst 

     om zich op hun omgeving af te kunnen zetten.

Opgemerkt dient te worden dat afgunst hier de betekenis heeft van ‘Waarom zij wel en ik niet?’ Vieren zien steeds dat anderen wel hebben wat zij niet hebben en dat geeft hen een gevoel van afgunst.

De passie (afgunst) is de motor van de fixatie (schoonheid en melancholie). Vieren streven naar schoonheid en melancholie.

Door de melancholie zijn ze de pijn voor, want ze kunnen hun emotie kwijt.

Als het streven naar schoonheid of melancholie faalt, worden ze afgunstig, waardoor het streven naar de fixatie verder wordt versterkt. Doordat Vieren de gevoelens naar binnen trekken hebben ze niet in de gaten dat het mechanisme in stand wordt gehouden en de situaties zich eindeloos herhalen.  

5) Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

Zelfbehoudend (De Sensualist)

Zelfbehoudende Vieren kunnen roekeloos zijn, want afgunst wordt door roekeloosheid in bedwang gehouden. Ze kunnen flirten met het grote verlies. Het lijkt op het uitdagen van het ongeluk. Ze nemen risico's om de emotionele intensiteit te voelen.  Ze kunnen anderen straffen door zichzelf iets aan te doen. Hun logica: als ik dood ben, zullen ze spijt hebben en mij uiteindelijk toch gaan waarderen.

Zelfbehoudende Vieren willen echt leven om het leven ten volle te ervaren. Voor hen is een veilige en voorspelbare wereld hetzelfde als het leven ontkennen. Ze willen uniek zijn, want dan voelen ze geen afgunst. Roekeloos uniek is ontsnappen uit de eenzaamheid.

     Sociaal (De Buitenstaander)

Afgunst wordt bij Sociale Vieren schaamte, die veroorzaakt wordt doordat ze zich gaan vergelijken met de "normale" wereld. Ze voelen schaamte als ze afwijken van de groepsnormen. Ze zijn bang dat men dat ziet en hen afwijst. Ze camoufleren hun gebreken

door actief met de groep mee te doen. Centraal staat bij hen dat ze meedoen met de groep om liefde te voelen, maar ze voelen zich minder en anders.

Intiem (De Dweper)

Intieme Vieren zijn zeer competitief in relaties maar ook in andere zaken zoals bijv. in het werk. In relaties kunnen ze jaloers en bezitterig zijn en willen de belangrijkste persoon in iemands leven zijn. Hun vaak turbulente leven draait rond de persoon tot wie ze zich aangetrokken voelen. Intense gevoelens van bewondering, hunkering en haat voor het object van hun begeerte kunnen naast elkaar bestaan. Vaak twijfelen ze aan hun eigen begerenswaardigheid, en dus streven ze naar prestaties die hen voor de ander acceptabel zal maken. Ze kunnen een haat ontwikkelen tegen alles en iedereen die hun gebreken blootlegt.

6)  Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld en Ongezond:

    Gezond (Introspectief, Sensitief en Creatief)

Gezonde Vieren zijn zelfbewust en durven bij zichzelf naar binnen te kijken. Ze zijn zich bewust van emoties en innerlijke impulsen. Ze zijn gevoelig en intuïtief, zowel tegenover zichzelf als tegenover anderen.

Gezonde Vieren zijn tactvol, zachtaardig en begripvol naar anderen. Ze zijn zowel serieus als blijmoedig, zowel kwetsbaar als emotioneel sterk.

Ze zijn erg creatief en kunnen hun innerlijk kwijt in expressie. Inspiratie halen ze uit de vreemdste zaken; deze toveren zij door hun bewustzijn of juist onderbewustzijn om tot iets moois.

Gemiddeld (Romantiserend, Melancholisch, Toegeeflijk voor zichzelf)

Gemiddelde Vieren zijn bang hun individualiteit en creativiteit kwijt te raken als gevolg van hun constant wisselende gevoelens en proberen daarom m.b.v. hun verbeelding hun stemmingen te laten voort duren en te intensiveren. Ze versterken d.m.v. fantasie en stijl hun individualiteit en beginnen te dromen over een redder.

Ze zijn gereserveerd, zelfbewust en melancholisch en geloven dat hun kwetsbaarheid hun redder zal aantrekken en anderen op afstand zal houden. Ze dichten anderen mooiere dingen toe dan deze kunnen geven. De werkelijkheid valt vaak tegen in relatie tot de door hen geromantiseerde situatie.

Ze hebben het gevoel dat het leven aan hen voorbij gaat en zijn afgunstig op de stabiliteit van anderen. Als gevolg hiervan gaan ze zich van "de regels" ontheven achten en worden ze genotziek, pretentieus en improductief.

Ongezond (Woedend, Depressief en Wanhopig)

Ongezonde Vieren leven met de angst dat ze hun hoop en droom kwijtraken. Ze willen hun echte zelf vinden, maar steeds gebeurt er iets waardoor hun droom in rook op gaat.

Ze worden boos op zichzelf door de dingen die ze zichzelf en anderen aandoen.

Ze benijden anderen bij wie het allemaal zo makkelijk af lijkt te gaan. Die anderen zijn allemaal gelukkig, hebben de ideale partner, dat mooie huis, die geweldige baan en die heerlijke vrijheid. Zij hebben dit allemaal niet.

Ze hebben het gevoel niets met hun leven te doen, raken verward en twijfelen meer dan ooit aan zichzelf. Omdat er voor hen geen uitweg lijkt zonderen ze zich af en willen niemand onder ogen komen. Ze zijn woedend op zichzelf, maar die woede kunnen ze niet uiten omdat die alles nog maar erger maakt. Verdriet is nog de enige uitweg.

7)  Invloed van verbonden typen:

     Prestatiepunt Een

Als Vieren optimaal kunnen presteren verdwijnt de neerslachtigheid en de melancholie.

Ze krijgen zin in nieuwe projecten en zien nieuwe perspectieven. Ze worden niet langer door emoties overmand, maar richten zich op hun overtuigingen en handelen vanuit hun principes i.p.v. stemmingen.

Wanneer ze naar hun prestatiepunt verschuiven groeit hun originaliteit. Ze combineren dat met perfectionisme. Ze vinden het prettig dat er structuur is, dat er regels zijn en kijken ook naar hun eigen normen en waarden. Ze ontdekken dat ze veel meer voor elkaar krijgen als ze punctueel werken.

Het prestatiepunt heeft ook negatieve kanten en als Vieren die overnemen, gaan ze zich ergeren aan kleine problemen, kunnen ze niets goeds meer doen, raken ze verveeld van de alledaagsheid van het leven en kunnen ze wraakzuchtig worden.

Stresspunt Twee

Als Vieren met stress te maken krijgen wordt hun verdedigingsmechanisme versterkt en trekken ze nog meer  emoties naar binnen. De gevoelens van verdriet en in de steek gelaten worden, versterken zich. Vieren verschuiven dan naar hun stresspunt Twee.

Ze gaan zich richten op anderen. Ze gaan anderen helpen om hun eigen emoties te kunnen vergeten of naar de achtergrond te verschuiven. Maar omdat ze anderen heel goed aanvoelen en de emoties van anderen als die van henzelf ervaren, raken ze nog meer verstrikt in emoties. Er ontstaan teleurstellingen, woede en diep verdriet.

Er zitten ook positieve kanten aan de verschuiving naar stresspunt Twee. Als ze zich Tweeën gaan voelen, gaan ze anderen ook begrijpen en echt helpen. Ze raken los van hun eigen emoties en van hun gevoel van verlatenheid. Ze verbinden zich als een Twee met de ander en geven om te geven i.p.v. te ontvangen, zoals Tweeën dat vaak doen. Ze worden de echte helper.

Schaduwkant Drie (De Aristocraat)

Drieën zijn praktisch, effectief, ambitieus, charismatisch en gericht op dure dingen die succes onderschrijven. Vieren doen het tegenovergestelde. Ze hebben enerzijds angst voor succes (deze zou kunnen zorgen voor onthulling van hun echte gevoelens, te veel aandacht en misschien wel vernedering).

Anderzijds hebben Vieren juist een sterke behoefte aan aandacht, bewondering en waardering die een goede onderbouwing voor succes kunnen zijn.

Er zijn veel verschillen tussen deze typen, maar de overeenkomst is imagogerichtheid (Drieën door presentatie en charisma, Vieren door verbeeldingskracht en gevoel). Dit valt samen in het subtype. Vieren met Drievleugel zijn sociaal, ambitieus, toegewijd, creatief en intuïtief. Ze worden doelgerichter en streven naar zelfontplooïng.

Bongenoot Vijf (De Bohemien)

Vieren willen het leven intensief beleven, maar wat er gebeurt is dat ze hun gevoelens intensief beleven. De Vijfvleugel geeft ze een objectief rustpunt van waaruit ze heel helder kunnen zien wat drama is en wat het echte leven.

Vieren met een sterke Vijfvleugel zijn origineel, hebben veel inzichten en nemen hun werk niet te serieus, maar wel serieus genoeg. Hun creativiteit is geweldig groot, want ze combineren inzicht met intuïtie en emotionele gevoeligheid met intellectueel vermogen. Het zijn mensen die goed alleen kunnen werken of leven en sociale vaardigheden alleen gebruiken als hen dat uitkomt.  

 8)  Centra

De verwarring bij Vieren is tussen het emotionele en intellectuele centrum. Het lichamelijke centrum is onderdrukt. Ze zoeken naar identiteit en waarde en doen dat door daarover na te denken. Maar het denken is verward en komt bij hen binnen als een emotie.

Ze identificeren zich met gevoel en met de reactie daarop. Alles wordt dus emotioneel.

Ze weten dat ze iets missen en gebruiken verbeelding om hun emoties te intensiveren.

Het gevoel iets wezenlijks te missen, beheerst hen. Vaak is dat de bron van hun grote creativiteit.

Als de verwarring tussen het denk- en gevoelscentrum erg groot is, kunnen ze zelfdestructief worden en zelfs hun gezondheid in gevaar brengen.

Bij Vieren moet de balans in de centra terugkomen. Daardoor kunnen ze emoties scheiden van gedachten. Ze gaan logisch nadenken en hun functioneren verbetert doordat het lichamelijke centrum niet langer geblokkeerd is.

9)  Omgaan met Vieren:

Vieren willen graag waardering en bewondering voor wat ze gepresteerd hebben en zelfs voor wie ze zijn.

-          Geef ze af en toe wat extra aandacht en maak ze 'ns een 

     complimentje. Dat verstevigt hun gevoel van eigenwaarde

     enorm.

Als Vieren depressief zijn zonderen ze zich vaak af, bang als ze zijn om overgevoelig te worden gevonden.

-   Zeg nooit dat je ze te gevoelig vindt. Want dit is juist hun angst.

-          Maar laat ze dan rustig gaan. Meestal komen ze er na van loop van  tijd zelf wel weer uit.

10) Groeistappen:

Vieren moeten leren doorzien dat gevoelens geen feiten zijn. Ook moeten zij gaan inzien dat veel van hun emotionele reacties op mensen vaak sterk beïnvloed worden door eerdere relaties uit hun jeugd, ongeacht hun type.

Ook moeten Vieren begrijpen dat emotionele wispelturigheid en humeurigheid niet hetzelfde zijn als sensitiviteit. Ze geven wel een indicatie dat we ons hart gesloten hebben.

Ze duiden op een angst voor het verkennen van de diepere, werkelijke gevoelens die een situatie bij hun losmaakt.

Vieren moeten ook leren hun werkelijke talenten te accepteren en waarderen i.p.v. af te wijzen omdat andere vermogens hen glamoureuzer of begerenswaardiger lijken.

Ze moeten positieve en constructieve routines voor zich zelf ontwikkelen; niet wachten op de inspiratie, maar inspiratie de kans geven "door te komen" door een natuurlijke leefritme te volgen waardoor hun fysieke en emotionele gezondheid en de actieve interactie met de wereld om hen heen verbetert. Een beetje structuur kan veel verschil uitmaken voor de daadwerkelijke ontplooiing van hun creativiteit.  

11) Therapie

Er is een manier om de hiervoor beschreven mechanismen te doorbreken.

We moeten daarvoor het verdedigingsmechanisme(introjectie) aanpakken/uitschakelen, vervolgens de passie(afgunst) vervangen door de deugd (evenwichtigheid) en de fixatie(schoonheid/ melancholie)  door het hogere idee(oorspronkelijkheid).

Hiervoor zijn een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong vinden in NLP (Neuro Linguistic Programming): Timeline

therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en (of in combinatie met) gebruik van affirmaties.

Als het verdedigingsmechanisme eenmaal doorbroken is dan kunnen de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden geïntegreerd. De Vier realiseert dan zijn hoogste stadium van ontwikkeling, dat van de gezonde Vier.

De kwaliteiten van de gezonde Vier zijn talrijk, enkele daarvan werden hiervoor al aangetipt.    

Geheel geïntegreerde Vieren zijn mensen die hun emoties kunnen scheiden van andere gevoelens. Ze hebben structuur, nemen de regels in acht, kunnen goed nadenken en analyseren. Zijn perfectionistisch ingesteld en streven succes na, zonder hierin te overdrijven.

Ze vinden zichzelf en (!) anderen bijzonder; zien dat ieder mens uniek is, maar ook dat er veel overeenkomsten zijn.

Het zijn evenwichtige, aardige, creatieve en originele mensen die veel vrienden hebben. 

12)  Vieren op het werk

Leiderschapsstijl:

Vieren geven daadkrachtig en met flair leiding (lijken daarin op Drieën).

Omdat ze er niet van houden de dingen te doen die al eens gedaan zijn, zijn ze nogal bout in hun uitspraken: " We bouwen niet zomaar een nieuwe computer, we creëren een revolutie …".

"Dit is geen gewone reclamecampagne; deze campagne zal een uitwerking hebben die z'n weerga niet kent…".

Besluitvorming:

Vieren  nemen beslissingen o.b.v. wat hun hart hen ingeeft.

Ze luisteren naar hun gevoel en intuïtie, niet naar redelijke argumenten en signalen uit de markt. Ze nemen beslissingen snel, worden niet gehinderd door twijfel.

Als ze door argumenten in verwarring worden gebracht, nemen ze snel een besluit op gevoel en beëindigen de discussie.

Uiterlijke verschijning:

De kleding van Vieren varieert van smaakvol en apart tot opzichtig en excentriek. En is in ieder geval nooit alledaags. De kleuren zwart en paars overheersen vaak.

Vieren zijn vaak wat kleiner, ronder, maar goed geproportioneerd. Soms zijn ze atletisch gebouwd, maar nooit leptosoom.

Ze hebben veel verschillende gelaatsuitdrukkingen die hun gemoedsstemming(en) duidelijk weergeven.

Communicatiestijl:

Vieren communiceren vaak met veel gevoel voor drama. Klagen veel (waarom dit, waarom dat en waarom ik?). Laten betekenisvolle stiltes vallen en geven hun toehoorders het gevoel dat ze bijzonder zijn; of -soms-  juist triviaal.

Kenmerkende conflicten:

Vieren geven anderen eerst het gevoel dat ze hen waarderen om ze daarna plotseling te laten vallen. Dit komt meestal doordat Vieren gekwetst zijn omdat ze zich onbegrepen voelen of te weinig gewaardeerd voor hun bijzondere verrichtingen.

Signalen die vieren afgeven:

Positief

Vieren begrijpen anderen en kunnen zich inleven in hun gevoelens. Ze zijn bereid te blijven als het moeilijk wordt.

Negatief

Vieren geven anderen het gevoel dat ze niet genoeg te bieden hebben en (daardoor) altijd te kort schieten: ze zijn steeds teleurgesteld en hebben altijd meer nodig. En omdat de ander dat toch niet kan bieden is deze niet de moeite waard om aandacht aan te schenken.   

Gemengd

Naarmate mensen verder buiten bereik zijn, worden ze aantrekkelijker. En op het moment dat ze beschikbaar zijn, worden ze ineens minder interessant (het proces van aantrekken en afstoten).

      Goede werkomgeving:

Banen waarin creativiteit en individualiteit op prijs worden gesteld. Vieren voelen zich aangetrokken tot werk waarin ze zich kunnen onderscheiden, zoals in de reclame-, theater-, kunst-  en vormgevingssector.

Slechte werkomgeving:

Banen met een rigide, onpersoonlijke structuur. Of banen waarin het werk zich voor een belangrijk deel kenmerkt door bureaucratie en routinematigheid, zoals bij de krijgsmacht, de verzekerings-branche, en in warenhuizen.

Vieren zullen niet gedijen als ze moeten samenwerken met collega's die meer gewaardeerd worden en beter betaald worden dan zijzelf.  

Goed inzetbaar in:

Laboratoria of aan de tekentafel in ontwerpstudio's; in de rol als mannequin of fotomodel.

Enneatype Vijf: De Waarnemer (Denker, Innovator, Onderzoeker, Deskundige, Specialist, Filosoof, Wijsgeeretc.)

‘Ik heb het door’

Verbonden typen        

Prestatiepunt:                                                      8 (De Baas)

Stresspunt:                                                           7 (De Avonturier)

Vleugel (schaduwkant) type:                  4 (De Romanticus)

Vleugel (Bondgenoot) type:                    6 (De loyalist)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

Ik begrijp het leven niet.

Levensvisie:

De werkelijkheid kan met het verstand worden gevat.

De wereld dringt zich aan me op; ik heb privacy nodig om na te kunnen denken en me op te kunnen laden.

Motto:

Kennis is macht.

Cogito ergo sum (Ik denk, dus ik besta)

Aandachtsveld:

Hoeveel tijd en energie zal dit in beslag nemen?

Informatieverwerking:

Discontinuïteit in het denken.

Blinde vlek:

Niet bewust van de overvloed die voorhanden is.

Uitdaging voor groei:

Participatie, deelnemen samen met anderen.

Passie (Ondeugd):

Gierigheid, hebzucht

Deugd (Opdracht):

Vrijgevigheid, onthechten - in staat zijn vrijelijk te geven en te nemen.

Fixatie (Focus):

Kennis, alwetendheid - het ideaal van de universele kennis.

Enneatype Vijf: De Waarnemer

‘Ik verlang niet veel, maar wel ruimte voor mezelf’.

1)  Karakterschets)

Vijven zijn het scherpzinnige, verstandelijke type van het enneagram.

Ze houden liefde en sterke emoties op afstand. Ze willen niet "te betrokken" raken.

Vijven zijn alert, nieuwsgierig en ze hebben inzicht. Ze kunnen zich heel goed concentreren en hebben het vermogen zeer complexe materie begrijpen. Ze zijn onafhankelijk, vernieuwend en inventief, maar ze kunnen ook te veel bezig zijn met hun gedachten en denkbeeldige constructies.

Hoewel ze fijnbesnaard en intens blijven kunnen ze zich afstandelijk opstellen . Ze zijn onbeholpen, missen sociale vaardigheden en raken geïsoleerd. Ze kunnen cynisch zijn en excentriek.

Vijven op hun best zijn: visionaire pioniers, die hun tijd (ver) vooruit zijn en die de wereld in een totaal nieuw perspectief kunnen

plaatsen.

2)        Kernkwaliteiten en valkuilen:

Uit voorgaande karakterschets zal je duidelijk zijn geworden dat de Vijf, net als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht om hun weg door het leven te vinden. Toch kunnen aan deze kernkwaliteiten ook bezwaren kleven. Dat is wanneer de Vijf uit balans is en doorslaat bij de aanwending van zijn kernkwaliteiten.

Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

De kernkwaliteiten van de Vijf zijn: Scherpzinnigheid, Kalmte, Onafhankelijkheid en Beschouwend.

Hier tegenover staan de valkuilen van de Vijf: Arrogantie, Karigheid, Solisme en Afstandelijkheid.

3)        Kindscenario:

‘Als kind was ik al erg op mezelf, ik las veel’

Jeugdige vijven staan ambivalent tegenover hun ouders. Ze zoeken een rol waarmee ze de bescherming van de opvoeders kunnen winnen. Het lijkt hen echter, dat niets wat ze doen nodig of gewenst is binnen het gezin; alsof er geen rol voor hen is weggelegd.

Het resultaat is dat zij zich terugtrekken uit de actieve rol binnen het gezin, om op zoek te gaan naar iets anders. Iets dat hen gelijk stelt aan anderen. En omdat de onderliggende angst van Vijven is om hulpeloos en niet capabel te zijn, gaan ze op zoek naar gebieden waarin ze expert kunnen zijn.

Al doende wordt hun intellectuele kennis de bescherming tegen "opdringerige" mensen.

Het kan ook voorkomen dat ouders zich te veel zorgen maken om het kind, waardoor het zich isoleert en heel goed wordt in iets wat anderen niet kunnen. Vijven voelen zich in de steek gelaten, omdat hun behoefte aan ruimte en aandacht niet wordt gehonoreerd.

Ze gaan zich afsluiten voor hun gevoelens.

      4)  Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

      Vijven gebruiken als verdedigingsmechanisme Isolatie (afsluiting

      van de buitenwereld).

      Dit zorgt ervoor dat ze zich er niet bewust van worden dat ze iets

      niet weten.

      Een ander benadering hiervan is, is dat ze afstand van iets nemen.

      Afstand bijv. van hun emoties, waardoor ze elk gevoel in een apart 

      hokje stoppen. Hun denken is losgekoppeld van het gevoel.

      Hierdoor kunnen ze abstract denken en objectief handelen.

      Vijven kunnen twee werelden scheiden. Zo scheiden zij bijv. hun

      werk en privé-leven.

       Op het werk denken ze niet aan thuis en praten ze niet over hun  

      privé-leven. Thuis vertellen ze weinig of niets over het werk.

       Een voorbeeld:

      Ik ken een, inmiddels oud-, directeur/oprichter van een topreclamebureau. Een fantastisch

      vakman, die een daadwerkelijke bijdrage heeft geleverd – en nog doet- aan de

      professionaliserin van het reclamevak. Toen ik voor deze man werkte, inmiddels alweer 

      lang geleden, viel het me op dat het heel moeilijk was een ander contact dan een 

      werkcontact met hem te krijgen.

      Hij sloot zich zoveel mogelijk op in z’n kantoor (was er altijd als eerste) om na te denken 

      over reclamestrategieën voor (potentiële) opdrachtgevers en over de professionalisering

      van het vak (‘want dat was hard nodig’ vond hij.).                  

De weinige keren dat hij z’n kantoor uitkwam was om iets door te geven aan de mensen 

die voor hem werkten of om klanten te ontvangen (wat hem altijd erg ongemakkelijk/ verlegen maakte).

Af en toe gaf hij een presentatie voor de bureaumedewerkers en klanten als hij ‘iets nieuws te melden had met betrekking tot de inhoud van het vak of de klanten’. En gezegd moet worden, wat hij te vertellen had was altijd ‘bijzonder’. Bijzonder goed doordacht, vaak ook vernieuwend en wijs. Bureaumedewerkers, klanten en prospects hadden dan ook een enorme bewondering voor zijn professionaliteit. Maar daar bleef het bij. Sociale contacten waren er niet. Ook op feestjes voor bureaumedewerkers bleek hij onbereikbaar.

Hij was (fysiek) aanwezig, dronk een glaasje jus, vervulde wat plichtmatigheden en verdween na een uurtje (met een tas vol vakliteratuur, boeken etc.). Niemand die iets wist over zijn privé-leven (nou ja, hij was getrouwd, had geen kinderen, maar wel een tuinhuisje bij het huis in ’t Gooi waar hij woonde en een vakantiehuisje op een van de Noordzee eilanden. Maar dat was wel zo’n beetje de enige informatie die voorhanden was.

Tot er op een dag een groot jubileumfeest voor het bureau (en oprichter) werd georganiseerd (20-jarig bestaan). Daarbij was ook de vrouw van de directeur uitgenodigd.

Zij bleek een hele leuke, spontane vrouw, die het leuk vond eindelijk ‘ns iets van haar man’s bureau te kunnen zien en horen. Hij vertelde nl. nooit wat: ging elke avond, direct na het eten, naar het tuinhuisje (zijn tuinkantoor, zeg maar) om te lezen en te werken.

In de weekeinden ging hij vaak met hetzelfde doel naar het eilandhuisje.

Op familie bijeenkomsten kwam hij wel, maar ook daar repte hij nooit over het werk (terwijl hij daar zo succesvol in was!). Hij bleek, zoals we al vermoedden, werk- en privéleven volledig te scheiden en… het werkleven boven alles te laten prevaleren.     

De passie van Vijven is (hebzucht/gierigheid).Deze wordt vrnl. gebruikt voor het verzamelen van kennis, soms objecten.

Vijven moeten tijd, ruimte en bepaalde dingen voor zichzelf hebben (eisen deze ook op!) en zullen deze zaken niet gauw met anderen delen.

De passie stuurt de fixatie (wijsheid/kennis) aan; ze willen alles weten en begrijpen. Ze vinden dat je weinig hoeft te weten, maar voegen er direct aan toe dat je om dat weinige te begrijpen toch wel eerst veel moet weten. Dat houdt Vijven bezig.

Inactiviteit is dan ook de vermijding van de Vijf.  

En zo houdt dit mechanisme zich in stand. Als een perpetuum mobile.

5)  Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

Zelfbehoudend (Isolement)

De eerste aandacht van de zelfbehoudende Vijf gaat uit naar terugtrekking. Ze voelen zich vaak overlopen door de verwachtingen van anderen. In isolatie vinden ze de balans in zichzelf terug en maken ze zich klaar voor de volgende ronde van sociale stress. Ze zijn meer vervreemd van de wereld dan de andere twee subtypen Vijf. Ze trekken zich terug in boeken, leven alleen of hebben anders een eigen kamer nodig waar ze zichzelf helemaal kunnen terugtrekken. Ze nodigen zelden iemand bij hen thuis uit, want die plek is voor henzelf. Zelfbehoudende Vijven hebben weinig van anderen nodig, want ze willen alles zelf doen.

Sociaal (Specialist)

Sociale Vijven verbinden zich met groepen of mensen die dezelfde interesses hebben. Ze vinden het prettig om in de flow van een groepsinteresse mee te gaan, hun kennis te delen en meer kennis op te doen. Ze prefereren vaak gespecialiseerde interesses die anderen buitensluiten die niet tot de groep behoren.

Sociale Vijven kunnen heel vriendelijk zijn, maar ook erg snobistisch. Ze hechten waarde aan hun wetenschappelijke status of titel en romantiseren het lidmaatschap van een elitegroep.

Hun hebzucht richt zich op totems of op mensen die een symbolische betekenis hebben.

Sociale Vijven zijn bang voor afwijzing en kunnen een omtrekkende beweging maken om hun standpunt uit een te zetten.

Intiem (Een eigen wereld)

Vijven van het intieme subtype vertrouwen maar een paar mensen, maar dan wel onvoorwaardelijk. Vriendschap is bij hen gebaseerd op het delen van vertrouwelijke informatie. Intimiteit staat bij hen gelijk aan het delen van geheime informatie. Met deze intimiteit creëren ze een eigen wereld waarmee ze de buitenwereld op een afstand houden.

Daardoor zijn ze niet bang om te verliezen of gekwetst te worden. Vijven willen nog wel eens informatie achterhouden, maar bij het intieme subtype is dat niet het geval. Ze wisselen alle informatie die ze hebben uit.

6)  Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld en Ongezond:

Gezond (Scherpzinnig, Inventief, Visionair) 

Gezonde Vijven observeren alles met een buitengewone scherpzinnigheid en groot inzicht. Ze zijn heel alert en nieuwsgierig en niets ontgaat hun aandacht. Ze raken zeer opgewonden door kennis en kunnen zich tot specialist op een bepaald terrein ontwikkelen.

Ze hebben nieuwe ideeën en zijn inventief.

Ze zijn onafhankelijk van anderen, hebben visie, staan open voor andere meningen en zien de dingen in het juiste perspectief.

Gemiddeld (Conceptueel, Gepreoccupeerd, Onthecht)

Gemiddelde Vijven vrezen dat ze niet voldoende kennis hebben om een plaats in het leven in te nemen. Ze willen nog meer studeren, oefenen en technieken ontwikkelen om zich beter met het onderwerp te kunnen identificeren. Ze blijven meer met hun hersenen aan het werk dan met de praktische uitvoering; zijn dus meer conceptueel ingesteld dan uitvoerend. Ze gebruiken al hun tijd en aandacht om een project of idee te voltooien en besteden weing aandacht aan sociale contacten of het gezin. Ze lijken wat onthecht.

Ongezond (Isolatie, Excentriciteit)

Ongezonde Vijven zij kluizenaars die zich isoleren van de realiteit. Ze twijfelen aan zichzelf, zien de bemoeienis van anderen als een bedreiging en willen alles alleen doen.

Ze hebben een hekel aan de wereld en begrijpen niets van het leven. Ze denken geen bepaalde plaats in de maatschappij in te kunnen nemen en zonderen zich af.

Hun ideeën of meningen worden zelden meer aan de realiteit getoetst en ze vereenzamen.

7)  Invloed van verbonden typen:

Prestatiepunt Acht

Vijven denken altijd dat ze nog meer moeten weten voor ze in actie kunnen komen; ze voelen zich onzeker totdat ze het leven kunnen verklaren en niet alleen hun eigen bestaan.

Dit probleem is opgelost als Vijven hun prestatiepunt hebben geïntegreerd.

Vijven die gebruik maken van hun acht zien in wat ze moeten weten wanneer ze iets moeten weten. Hun zelfvertrouwen wordt gebaseerd op hun verbinding met anderen en met de plek die ze in de maatschappij innemen. Zelfs als ze niet voldoende weten kunnen ze met zelfvertrouwen leiding geven aan anderen. Dit wordt door de Acht geactiveerd.

Er komen meer emoties los bij Vijven als ze naar Acht verschuiven; ze kunnen boos worden en in ruzies voet bij stuk houden. Ze gaan tot actie over i.p.v. zich te isoleren.

Achten hebben ook negatieve kanten en als Vijven die overnemen kunnen het tirannen worden.

Stresspunt Zeven

Zeven is het stresspunt voor Vijven. Ze hebben een hekel aan oppervlakkigheid en kunnen zich geweldig ergeren aan die eigenschap van Zevens. Onder stress worden Vijven alleen maar cynischer t.o.v. de positieve houding van Zevens en hun stroom aan nieuwe ideeën.

Als ze rust kunnen vinden, nemen ze veel van de positieve kanten van Zevens over, zoals de stroom aan ideeën, de vele open en nieuwe gedachten, het genieten van onbenulligheden, de humor en het verrassend voor de dag komen.

Schaduwkant Vier (De Iconoclast)

Vijven met een sterke Viervleugel hebben problemen om zich met anderen te binden. Ze worden geconfronteerd met emoties en dat is moeilijk voor Vijven. Ze kijken naar de emoties en proberen die te begrijpen en te beredeneren. Aangezien dat bij emoties onmogelijk is kunnen ze depressief worden. En trekken zich terug.

Als de vleugel goed geïntegreerd is, zijn deze Vijven artistiek en hebben ze een grote intellectuele bagage. Beide typen hebben intuïtie en in combinatie wordt deze nog sterker.

Het helpt hen om kennis te ordenen en de juiste analyses en interpretaties te maken.

Ze kijken op een nieuwe manier naar dingen en zoeken naar nieuwe manieren van denken.

Bondgenoot Zes (De Probleemoplosser)

Vijven met een Zesvleugel zijn de analisten of mensen die catalogiseren. Ze zijn probleemoplossers. Het zijn de meest intellectuele typen uit het enneagram, aangezien ze beiden in het intellectuele centrum zitten en beiden erg toegewijd zijn. Ze laten hun gevoelens buiten beschouwing en storten zich op het werk.

Ze zijn niet erg introspectief; liever observeren en begrijpen ze de wereld om hen heen.

Ook zijn ze twistzieker dan het andere subtype en defensiever in hun meningen.

Ze neigen naar agressie en kunnen actief de personen aanvallen die het oneens met hen zijn.

8)  Centra:

Bij Vijven zijn het intellectuele- en emotionele centrum verward en het lichamelijke centrum geblokkeerd.

Ze hebben een identificatie met denken. Hun motto is dan ook: Ik denk, dus ik besta.

Vijven hebben intuïtie, maar durven er niet aan toe te geven en denken net zo lang na tot ze een verstandelijke verklaring hebben voor dat gevoel. Door de verwarring tussen de centra gaat de emotie het denken beïnvloeden.

Het doe-centrum is geblokkeerd. Hun innerlijke wereld wordt hun enige realiteit, ze kunnen daardoor te weinig slaap krijgen, slecht gaan eten en zich totaal isoleren. Omdat ze geen contact hebben met het lichamelijke centrum, luisteren ze ook niet naar signalen van dat lichaam. Ze doen vaak weinig aan lichaamsbeweging.

Vijven moeten leren gedachten te observeren i.p.v. zich ermee te identificeren. Als ze hun lichamelijke centrum erbij betrekken, kunnen ze aarden en krijgen ze ook een fysieke realiteit. Ze gaan dan ontdekken dat bewustzijn een harmonieus mengsel is van denken, voelen en doen en van hun innerlijke en uiterlijke omgeving. Hun gehechtheid aan gedachten maakt plaats voor een gehechtheid aan hun innerlijk weten.  

9)  Omgaan met Vijven:

Om goed samen te kunnen werken met Vijven moet je proberen achter hun bedoelingen te komen en op hun intellectuele niveau te praten. Je kunt het beste onafhankelijk van hen blijven en je niet aan hen vastklampen. Geef ze de ruimte en de tijd om hun gedachten op een rijtje te zetten. Realiseer je dat ze zich waarschijnlijk niet erg op hun gemak voelen als ze afstandelijk en arrogant overkomen. Geef hen vertrouwen zonder overdreven te doen en benader hen hartelijk, ook als ze stug reageren.

10) Groeistappen:

Vijven moeten beseffen dat ze het helderst en effectiefst kunnen denken als het rustig is in hun hoofd. Ze moeten de tijd nemen om deze rust in zichzelf te cultiveren en dit niet verwarren met de eis dat hun buitenwereld rustig moet zijn.

Als Vijven in verbinding staan met hun lichamelijke gewaarwordingen, wordt het vanzelf al een stuk rustiger in hun hoofd.

Vijven moeten meer aan lichaamsbeweging gaan doen en niet alleen maar achter hun PC of boek blijven zitten. Een wakker lichaam geeft meer innerlijke kracht.

Yoga, fitness, joggen en/of wandelen zijn goede sporten voor Vijven.

Vijven moeten de moeite doen om een stap naar anderen te zetten, vooral als ze zich kwetsbaar en bang voelen. Door zich te isoleren komen ze alleen maar meer vast te zitten in hun eigen val. Ze moeten van hun hart geen moordkuil maken. En leren hun behoeften kenbaar te maken.

Vijven moeten durven riskeren om verdriet te voelen. Ze moeten leren hun gevoelens niet weg te drukken, maar deze gevoelens echt te ondergaan. Dit werkt heilzaam.

Vijven moeten als ze meer in evenwicht komen en meer in hun lichaam gronden, zich laten raken door hun impressies van anderen en de wereld om hen heen. Ze moeten de wereld binnen laten. Ze zullen hierdoor de wereld winnen. Ze zullen zelfvertrouwen krijgen en zich veel beter gaan voelen.

11) Therapeutische aanpak

Er is een manier om de hiervoor beschreven mechanismen te doorbreken.

We moeten daarvoor het verdedigingsmechanisme (isolatie) aanpakken/uitschakelen, vervolgens de passie (hebzucht) vervangen door de deugd (vrijgevigheid/onthechting)en de fixatie (kennis) door het hogere idee (alwetendheid).

Hiervoor zijn een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong vinden in NLP (Neuro Linguistic Programming): Timeline

therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en (of in combinatie met) gebruik van affirmaties.

Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan kunnen de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden geïntegreerd. De Vijf realiseert dan zijn hoogste stadium van ontwikkeling, dat van de gezonde Vijf.

De kwaliteiten van de gezonde Vijf zijn talrijk, enkele ervan werden hiervoor al aangestipt.

Totaal geïntegreerde Vijven beseffen dat het vinden van de essentie niet door het onderdrukken van emoties gebeurt en dat het gebrek aan identificatie met hun kijk op zaken juist een bevrijding is. Inzicht geeft hen de mogelijkheid om mee te gaan met de flow om op verschillende manieren naar de realiteit te kijken en niet vast te houden aan hun door kennis ingegeven standpunt. Ze laten hun fixatie los door met anderen mee te gaan, te luisteren, begrip te hebben, door hun barmhartigheid en eerlijkheid.

Geïntegreerde Vijven realiseren zich dat ze hun leegheid probeerden te vervangen door kennis. Nu is die leegte gevuld met alwetendheid.

In het hogere bewustzijn neemt het heilige idee (alwetendheid) de plaats in van kennis. 

12) Vijven op het werk

Leiderschapsstijl:

Vijfleiders leiden een bedrijf op afstand; het liefst werken ze met de deur achter zich dicht. Ze vormen vaak een team met een ander of meer, agressievere typen zoals de Winnaar of de Helper. Ze zijn analytisch sterk en kunnen veel complexe informatie aan.

Ze hebben moeite met naar buiten treden; een presentatie wordt uit het hoofd geleerd en laat geen ruimte voor interpretatie.

Besluitvorming:

Vijven zijn koele denkers en nemen afgewogen beslissingen altijd o.b.v. hun verstand.

Je hoeft van Vijven geen overhaaste beslissingen te verwachten; ze nemen er de tijd voor.

Als ze er niet uit komen hebben ze meer informatie, feiten of bewijs nodig. Dan concentreren ze zich opnieuw, komen met een briljante analyse op basis waarvan gemakkelijk een beslissing kan worden genomen.

Uiterlijke verschijning:

Vijven zijn gericht op inhoud, niet op uiterlijkheden. Ze hebben weinig belangstelling voor kleding; het maakt ze niet zoveel uit wat ze dragen. Als hun baan dat van ze vraagt dan dragen ze een pak en anders is hun kledingstijl wat informeler.

Vijven hebben vaak een wat langwerpig, smal en bleek gezicht met veel lijnen; mannen dragen vaak een baard.     

Emoties zijn bij Vijven niet zichtbaar; vanaf de zijlijn kijken zij onopgemerkt toe.

Communicatiestijl:

Vijven zijn e-mail freaks en aanhangers van de memocultuur. Ze kunnen iets in een woord samenvatten, maar ook enorm uitweiden over een onderwerp.

Kenmerkende conflicten:

Vijven zijn moeilijk toegankelijk. Typen die emotionele bevestiging nodig hebben, zoals Tweeën en Vieren, kunnen zich door Vijven gefrustreerd voelen. Zij hebben het gevoel dat ze voor een Wijf werken i.p.v. mét een Vijf.

Signalen die Vijven afgeven:

Positief

Vijven laten zien dat ze leergierig, schrander en wijs zijn. Hiermee boezemen ze vertrouwen in.

Negatief

De behoefte aan privacy van Vijven leidt er nogal eens toe dat anderen zich afgewezen voelen. Ze zenden ook wel signalen uit van intellectuele superioriteit en arrogantie.

Gemengd

Bij Vijven weet je eigenlijk nooit zeker of je welkom bent of dat je ze stoort in hun privacy.

Goede werkomgeving:

Vijven floreren in banen waarin ze de tijd hebben om na te denken, waar weinig intermenselijke contact vereist is en waar weinig regels en beperkingen worden opgelegd: R&D, bibliotheek, nachtdienst in de controlekamer etc.

Slechte werkomgeving:

Banen waarbij openlijke concurrentie of confrontaties aan de orde van de dag zijn, of banen waarbij snelheid van handelen gewenst is en dus weinig tijd om na te denken: effectenhandel, klantenservice in warenhuizen zijn niet geschikt voor Vijven.

Ook in functies waarbij sociaal/emotioneel contact een belangrijke rol speelt, zoals die van kinderleidster, steward(ess) e.d. zullen Vijven niet floreren.

Goed inzetbaar in:

Banen waarin onderzoek en analyse de belangrijkste elementen zijn: wetenschappelijk docent aan de universiteit, lange termijn planner, beleidsmatige functie etc.    

    Enneatype Zes: De Loyalist (Twijfelaar, Held, Bewaker,

    Traditionalist, Troubleshooter, Rebel)

‘ Ik doe mijn plicht’

Verbonden typen

Prestatiepunt:                                           9 (De Bemiddelaar)

Stresspunt:                                               6 (De Winnaar)

Vleugel (schaduwkant) type:       5 (De Waarnemer)

Vleugel (bondgenoot) type:         7 (De Avonturier)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

Het is gevaarlijk.

Levensvisie:

De wereld is een gevaarlijke plek. Schijn bedriegt.

Ik heb betrouwbare vrienden nodig.

Motto:

Trek autoriteit in twijfel.

Aandachtsveld:

Tegenstrijdigheden.

Informatieverwerking:

Stelt zich zelf continue vragen: "Wat als dit…?". "Klopt dit wel?". "Wat is de andere kant van de medaille?"

Blinde vlek:

Overschatting van de macht van autoriteiten.

Uitdaging voor groei:

Leren op zichzelf en anderen te vertrouwen.

Spirituele pad:

Het ontwikkelen van innerlijke zekerheid.

Passie (Ondeugd):

Angst (fobisch) en roekeloosheid (contrafobisch) lopen door elkaar heen - de een gaat angst uit de weg terwijl de ander hem bestrijdt door hem uit te dagen.

Deugd (Opdracht):

Moed - het niet langer erg vinden als ze even alleen komen te staan.

Fixatie (Focus):

Zekerheid - het vermijden van twijfel.

Enneatype Zes: De Loyalist

1)  Karakterschets

     Zessen zijn het toegewijde, op zekerheid gerichte type van het

     enneagram.

     Ze zijn innemend, sympathiek en ontwikkelen vaak sterke banden

     met anderen.

     Zessen werken hard, zijn betrouwbaar, verantwoordelijk en trouw.

     Maar soms zijn ze erg wantrouwig en ze kunnen zich erg ongerust

     maken over van alles en nog wat.

     Ze kunnen mensen gaan indelen in "goede" en "foute" typen.

     Vaak zijn ze defensief, contactmijdend en angstig. Ze hebben hun

     twijfels over liefde en over een rooskleurige toekomst.

     Hoewel ze erover klagen, vormt stress de brandstof van hun motor.

     Ze zijn behoedzaam en besluiteloos, maar kunnen ook reactief en 

     opstandig zijn. Slaan dan stevige taal uit en maken anderen tot

     zondebok.

     Zessen op hun best zijn: ruimdenkend, onbevooroordeeld, innerlijk

     stabiel en onafhankelijk. Ze ondersteunen moedig de zwakken en 

     machtelozen.

Opmerking:

Er zijn drie soorten typen Zes: De fobische, de fatalistische en de contrafobische Zes.

-   Fobische Zessen ondergaan de autoriteit

-          Fatalistische Zessen doen alles wat de autoriteit zegt (zelfmoord commando's bijv.)

-          Contrafobische Zessen dagen de autoriteit uit (lijken op Achten) à Willibrord Frequin.

2)        Kernkwaliteiten en valkuilen:

Uit voorgaande karakterschets zal duidelijk zijn geworden dat de Zes, net als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht om hun weg door het leven te vinden. Toch kunnen aan deze kernkwali-teiten ook bezwaren kleven. Dat is wanneer de Zes uit balans is en doorslaat bij de aanwending van zijn kernkwaliteiten.

Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

De kernkwaliteiten van de Zes zijn: Alertheid,Loyaliteit, Serieusheid en Verantwoordelijkheidsbesef.

Hiertegenover staan de valkuilen: Achterdocht, Besluiteloosheid, Tobberigheid en Striktheid.   

3) Kindscenario:

‘Als kind was ik meestal gehoorzaam, maar soms ook wel opstandig’.

Zeskinderen hebben van hun ouders (te) vaak te horen gekregen dat ze moeten uitkijken ("Pas op dit…!". "Kijk uit voor dat…!". "Doe voorzichtig!" etc.). Ze zijn de wereld als een gevaarlijke plek gaan zien. Zessen hebben een band met hun beschermende opvoeders (meestal de vader, maar soms ook de grootvader en/of onderwijzer) en willen hun goedkeuring en bescherming krijgen, anders voelen zij zich angstig. Ze identificeren zich met die persoon en zoeken in hun latere leven daarvoor vervangers. Dat kan hun partner of werkgever zijn. Of systemen die invulling geven aan deze rol.     

(De rol van de beschermer is om het kind los te weken van de moeder, zodat het onafhankelijk kan functioneren in de maatschappij).

Zessen hebben een ouder gehad die zij niet konden vertrouwen; althans zo hebben zij dit gepercipieerd (bijv. vader had beloofd kind mee naar Artis te nemen en heeft dit een paar keer moeten uitstellen omdat er iets tussenkwam). En daar komt het wantrouwen van Zessen uit voort en zijn ze op zoek naar onafhankelijkheid. Omdat ze een gebrek aan zelfvertrouwen hebben zoeken ze de steun van een betrouwbare autoriteit hen kan helpen.

4) Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

Zessen gebruiken het verdedigingsmechanisme Projectie: ze schrijven hun gevoelens en gedachten onbewust toe aan anderen. Dit zorgt ervoor dat ze zich niet bewust worden van hun eigen onzekerheid. En dat is ook precies wat ze willen vermijden.

Zo projecteren zij bijv. hun eigen kwaadheid of twijfel op een ander. Als je Zessen zegt dat ze iets niet helemaal goed hebben gedaan, dan zullen ze met de beschuldigende vinger naar jou wijzen: "Je hebt geen goede instructies gegeven". Ze willen nl. niet de schuld krijgen, want dan voelen zij zich buitengesloten. Ze willen zekerheid, de zekerheid dat zij niet te blameren zijn.

Een voorbeeld:

Ik heb een collega gehad, ik noem hem Joop, die buiten mij en nog een paar ingewijden eigenlijk niemand vertrouwde. En de directie van het bedrijf waarvoor we werkten al helemaal niet. (Naar mijn idee zonder reden).

‘Cees’, zei hij dan, ‘je moet elk gesprek dat je hebt met de directie schriftelijk laten 

bevestigen. Niet alleen salarisgesprekken en functioneringsgesprekken, maar echt alles, 

ook werkafspraken etc. moeten op papier! Want je weet maar nooit…En als zij het niet

doen, dan doe je het zelf. Da’s nog beter ook, want dan heb jij de regie/redactie.’

Hoewel ook ik vind dat je formele afspraken schriftelijk moet bevestigen, vond  ik Joop 

z’n ideeën daarover wel wat ver gaan.

Toch moet gezegd worden dat toen Joop, velen jaren later, bij een andere werkgever in de

problemen kwam en werd ontslagen, Joop’s advocaat een sterke case bleek te kunnen

bouwen omdat Joop zo goed gedocumenteerd was. Hij bleek werkelijk van alles en nog

wat zeer gedetailleerde aantekeningen te hebben gemaakt: van elk gesprek, iedere

afspraak werd nauwgezet bijgehouden waar dat was, wie erbij waren, wat er precies werd

gezegd etc.

Ik vraag me wel eens af of Joop’s argwaan tegen mensen in het algemeen en bureau-

directies in het bijzonder die hebben geleid tot het minutieus vastleggen van gesprekken

en afspraken wel echt zijn redding zijn geweest bij de Kantonrechter. Natuurlijk, hij had

een sterke, goed gedocumenteerde case waarmee hij zijn opponenten wist te verrassen.

Maar je kunt ook stellen, dat Joop’s argwaan misschien wel heeft geleid tot een

selffulfilling prophecy. Joop vond er zelf dit van: ‘Zie je wel die gasten zijn niet te

vertouwen, maar ik had ze mooi bij de ballen!’ 

De passie van Zessen is Angst en Roekeloosheid. Deze lopen door

elkaar heen. De ene kant van dit type is fobisch en wordt geken-

merkt door angst; ziet altijd beren op zijn weg. De andere kant is

contrafobisch en bevecht juist de angst: àbungyjumping.

Achter beide zit angst. De een gaat deze uit de weg en de ander

gaat het gevecht aan en roept juist angst op.

De fixatie van Zessen is Zekerheid. De vermijding is Twijfel.

De passie, de motor van deze fixatie, is angst (fobische Zes).

 Voor de contrafobische Zes is roekeloosheid juist de motor voor de

fixatie zekerheid.

Dus Zessen streven naar zekerheid en vermijden onzekerheid of

twijfel. Door zekerheid te creëren, bestrijden ze de angst.

Het verdedigingsmechanisme projectie houdt het mechanisme in

stand en zorgt ervoor dat de Zes zich niet bewust wordt van z’n

onzekerheden en twijfels.

Ze projecteren alles op de ander en leggen het probleem ook altijd

bij de ander neer.

5) Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

Zelfbehoudend (Verantwoordelijkheid)

Zelfbehoudende Zessen wenden hun charme vaak aan om anderen te testen op hun potentiële vijandigheid. Ze gaan er nl. van uit dat anderen vijandig zijn, maar dit verbergen. Ze zijn behulpzaam en toegewijd in de verwachting dat dit door anderen beantwoord zal worden. Ze gebruiken humor en ze vlijen om de symphatie van de anderen te winnen. Toch maken ze doorgaans moeilijk vrienden, omdat ze anderen blijven observeren om te kijken of deze wel echt te vertrouwen zijn en echt aan hun kant staan. Ze zijn wat huiselijker dan de andere Zessubtypen en het bewaren van de stabiliteit in hun privé-leven is prioriteit.  Ze nemen vaak de verantwoordelijkheid voor de zekerheidsbehoeften van het huishouden op zich: rekeningen, belastingen, verzekeringen etc.

Sociaal (Steun vinden)

Sociale Zessen zijn vaker fobisch dan contrafobisch, neigen naar gehoorzaamheid en richten zich naar de autoriteit waar zij steunen hopen te vinden.. Ze zijn toegewijd aan de zaak of die nu van hen zelf is of niet. Ze hebben er een hekel aan als hun standpunt afwijkt van dat van de groep. Daarom willen ze ook de mening van anderen weten voor ze met die van henzelf naar buiten treden. Ze kunnen van gedachten veranderen en zich conformeren aan de mening van de groep. Ze willen goed zijn in wat ze doen, zijn betrouwbaar en komen hun beloftes na.

Ze spelen het spel met inachtneming van de regels, uit angst alleen te komen staan of ontslag te krijgen. Ze willen hun mogelijkheden volledig benutten.

Familiebanden zijn belangrijk voor ze en de mening van de vader

telt zwaar. Dit type heeft vaak een sterke binding met enneatype

Negen.

Intiem (Krachtig en/of verleidelijk)

Zessen van dit subtype gaan als ze onzeker zijn krachtig of verleidelijk optreden. Vooral de mannen van dit type zijn eerder contrafobisch dan de andere typen; lijken dan op Achten, nemen risico's en bedienen zich van een krachtig taalgebruik. Dit verergert zich naarmate de situatie bedreigender wordt. Ze lijken dan arrogant, maar zijn dat niet.

Fobische Zessen van dit subtype  willen aantrekkelijk overkomen om de instemming van anderen te krijgen of anderen in verwarring te brengen. Ze gebruiken daarvoor hun seksualiteit en koketterie. Ze lijken dan een beetje op enneatype Vier.

Onzekerheid wordt gemaskeerd door assertief gedrag, trotsering van gezag of door geflirt en verleiding. 

6)  Ontwikkelingsniveaus:

Gezond (Moedig, Betrouwbaar, Toegewijd)

Gezonde Zessen leren op zichzelf te vertrouwen en gaan meestal af op hun eigen oordeel.

Ze vertrouwen dikwijls op hun eigen innerlijke kracht, maar dat vertrouwen laat hen ook wel 'ns in de steek. Ze zijn standvastige, eerlijke en betrouwbare partners.

Ze kunnen uitstekend organiseren. Het zijn geboren probleem-oplossers, omdat zij deze vaak al zien aankomen. Ze zijn toegewijd aan de goede organisatie en aan hun collega's.

Ze kunnen anderen zekerheid en stabiliteit geven (hoewel ze die zelf ook wel bij anderen zoeken). Ze komen hun beloften altijd na en krijgen veel waardering voor hun professionaliteit.

Gemiddeld (Loyaliteit, Defensief, Beschuldigend)

Gemiddelde Zessen investeren hun tijd en energie in zaken die hen zekerheid en stabiliteit kunnen brengen. Ze zoeken samenwerking met anderen, want ze hopen dat ze door het aangaan van verplichtingen met anderen zelf loyaliteit terug te krijgen.     

Ze hebben behoefte aan duidelijke instructies en voelen zich safe als de systemen en procedures duidelijk op papier staan. Ze hebben ook behoefte aan een duidelijke functieomschrijving.

Als de druk op hen te groot wordt gaan ze in het defensief. Ze beginnen anderen en zichzelf te wantrouwen en reageren dat op hun omgeving af.

Hun voorzichtigheid beperkt ze in hun mogelijkheden.

Ongezond (agressief, Destructief, Hopeloos)

Ongezonde Zessen kunnen nogal agressief en beschuldigend overkomen. Ze stoten anderen met hun acties af en kunnen sterke vijanden creëren. De consequenties zijn natuurlijk uiterst pijnlijk.

Zessen zitten dan klem in het ongezonde patroon van zichzelf naar beneden halen waardoor ze zichzelf veel minder dan anderen voelen. Ze worden geplaagd door grote onzekerheid, voelen zich nutteloos, waardeloos, hulpeloos en hopeloos.

Ze trekken toe naar andere Ongezonde Zessen waardoor ze nog verder vastlopen en waardoor het heel moeilijk voor ze wordt om de weg omhoog weer te vinden. 

7)  Invloed van de verbonden typen:

Prestatiepunt Negen

Zessen moeten hun onzekerheid overwinnen en hun angsten verminderen. Dat lukt als ze hun prestatiepunt Negen integreren. Ze worden dan emotioneel opener, zijn ontvankelijker voor nieuwe impulsen en vriendelijk naar anderen toe.

Ze zijn niet langer afhankelijk van anderen en werken autonoom. Ze zijn wel veel meer verbonden met anderen en in staat om stabiele vriendschappen te ontwikkelen. Ze worden zelfs een steunpunt voor anderen. Het optimisme van de Negen doet zijn invloed gelden waardoor Zessen hun gevoel voor humor verder ontwikkelen.

Als de negatieve kanten van de Negen gaan opspelen ervaren Zessen de verruiming van grenzen als een verlies van initiatief. Innerlijk gebeurt er weinig en ze lijken tevreden, maar ze verliezen wel hun motivatie.

De positieve kanten van de Negen zorgen daarentegen voor openheid naar de omgeving. Zessen staan dan meer open voor pleziertjes, seks en vriendschappen, zonder dat ze steeds zekerheden inbouwen.

Stresspunt Drie

Stress bezorgt de Zes extra angst en versterkt hun verdedigingsmechanisme Projectie.

Hun zelfvertrouwen neemt af hun onzekerheid toe. Ze proberen dat te compenseren om net als Drieën hun sterke kanten en kwaliteiten naar voren te brengen. Ze richten zich meer op het verkrijgen van waardering en op hun carrière. Ze worden of nog angstiger of juist moediger als ze naar hun stresspunt verschuiven. Als de druk van de verplichtingen te groot wordt zullen zij dat, net als Drieën niet laten zien. Ze gebruiken hun charme en zijn vriendelijk naar anderen, maar het is slechts schone schijn want ze worden gekweld door angst. Anderen zien dit meestal wel.

Als ze de positieve kanten van hun stresspunt kunnen activeren, kunnen ze zich heel goed concentreren op hun taak, werken ze doelgericht en hebben ze voldoende energie om hun spanning te absorberen.

Schaduwkant Vijf (De Verdediger)

De Vijfvleugel brengt Zessen rust en de drang om meer te weten over hetgeen waar ze mee bezig zijn. Zestypen met een Vijfvleugel zijn dan ook serieus, hebben zelfrespect en controle over zichzelf. Bovendien hebben ze een hoge moraal en sterke overtuigingen. Ze lijken wel op het enneatype Een.    

Ze kunnen ook heel uitgesproken zijn en hun overtuiging met passie verwoorden, waarbij ze zich geen zorgen maken over de manier waarop dat bij anderen overkomt. Ze lijken dan wat meer op enneatype Acht.

Ze gebruiken de Zescapaciteit voor organisatie met de nauwkeurigheid van de Vijf. Ze hebben een intellectuele inslag en kunnen zowel praktische- als technische problemen heel goed oplossen.

Bondgenoot Zeven (De Buddy)

Zessen met een sterke Zevenkant zijn spontaan, grappig, hebben veel energie en zien vele mogelijkheden. Ze zijn extraverter dan andere Zessen en genieten van de kansen die het leven hen biedt. Ze willen meer geliefd en geaccepteerd zijn door anderen. Ze zullen niet zo snel zeggen wat ze op hun hart hebben, want ze zijn wat terughoudender met hun Zeven-opties en enthousiasme. Ze letten erg op de reacties van anderen op hun gedrag en pas als ze waardering krijgen, worden ze meer open.

Als er spanningen en stress zijn reageren ze minder goed, worden ze impulsief en kribbig.

De vele opties van de Zeven worden nu beschouwd als mogelijkheden die mis kunnen gaan. Aan de positieve kant staat echter hun optimisme en als de stress met hulp van anderen minder wordt breekt de zon weer door. Deze typen lijken op de Twee, ze zijn extravert, sociaal, charismatisch en vrolijk.

8)  Centra:

Bij Zessen is het intellectuele centrum geblokkeerd en zijn het emotionele en lichamelijke centrum verward. Het grootste probleem voor Zessen is dan ook de verbinding met het innerlijke weten. Ze zoeken buiten zichzelf naar hun identiteit. Vaak reageren ze op een emotionele impuls. Doordat er een blokkade is op het denken, hebben ze weinig perspectief. Ze zien niet wat ze echt meemaken. Er is sprake van veel verschillende gedachten, maar ze kunnen deze niet integreren en in perspectief brengen. Het denken heeft geen gronding in de ervaring, het gevoel en de lichamelijke prikkel. Ze gaan zelfs hun eigen denken wantrouwen. Daardoor ontstaat er ook een wantrouwen tegenover anderen en gaan ze aan de woorden van anderen twijfelen.

9)  Omgaan met Zessen:

Zessen hebben duidelijkheid nodig. Ze waarderen het als je direct en duidelijk naar ze bent, want ze kunnen niet tegen vaagheden.

-          Neem werkzaamheden met hen door, laat ze weten wat er van hen verwacht wordt, wat hun verantwoordelijkheden zijn en waarom ze het doen.

Ze willen serieus worden genomen en verwachten dat je aandachtig naar ze luistert als ze wat te vertellen hebben.

-          Veroordeel Zessen niet om hun bezorgdheid. Zeg dat je hen begrijpt en voer argumenten aan om hun bezorgdheid weg te nemen.

Als Zessen erg vertwijfeld of onzeker zijn kunnen ze nogal heftig reageren op dingen.

-          Probeer dan rustig naar ze te luisteren en ze de goede richting in te duwen.

10) Groeistappen:

Zessen bereiken groei door te werken aan hun basisangst zonder steun en leiding. Als ze dat doen ervaren ze een onmetelijke, lege, innerlijke ruimte en ze kunnen soms het gevoel krijgen alsof ze daarin omlaag storten.

Als ze deze sensatie kunnen verdragen, kan deze ruimte veranderen en solide aan gaan voelen of intens gaan oplichten en schitteren  - of op nog talloze andere manieren transformeren.

Zessen gaan dan beseffen dat de innerlijke ruimte die ze ervaren feitelijk de steun is waar ze altijd naar op zoek zijn geweest.

Ze is vrij, onbegrensd en oneindig wijs en geduldig.

Levend vanuit deze ruimtelijkheid hebben Zessen niets meer buiten zichzelf nodig om zich op te verlaten. Ze zijn onafhankelijk, moedig en briljant - om kort te gaan, ze ontplooien op geheel natuurlijke wijze alle kwaliteiten waarnaar ze hebben gezocht.

11)  Therapie

Er is een manier om de hiervoor beschreven mechanismen te doorbreken.

We moeten daarvoor het verdedigingsmechanisme (projectie) aanpakken/uitschakelen, vervolgens de passie (angst) vervangen door de deugd en de fixatie (zekerheid) door het hogere idee(vertrouwen).

Hiervoor zijn een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong      

Hebben in NLP (Neuro Linguistisch Programming): Timeline

therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en (of in combinatie met) gebruik van affirmaties.

Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan kunnen de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden geïntegreerd. De Zes realiseert dan zijn hoogste stadium van ontwikkeling, dat van de Gezonde Zes.

De kwaliteiten van de Gezonde Zes zijn talrijk, enkele ervan werden hiervoor al even aangetipt.  

Geïntegreerde Zessen hebben veel lol, veel ideeën, zijn doelgericht, maken de zaken af en zijn gericht op succes. Ze denken goed na, twijfelen niet, wantrouwen anderen zelden, hebben de kennis en het inzicht om te slagen. Daarbij zijn het prettige, betrouwbare vrienden die veel voor anderen over hebben. Ze zijn de stabiliserende factor in hun omgeving, op het werk en in de maatschappij. Vertrouwen en evenwichtigheid stijgen boven de egocentrische doelen uit en verenigen zich in het streven naar het algemeen belang. Ze kunnen met veel geduld bemiddelen in conflicten en brengen evenwicht in hun omgeving. Geïntegreerde Zessen leren de waardigheid van de mens hoger in te schatten dan hun vooroordelen, meningen en regels. Hierdoor worden acceptatie en respect voor individuele vrijheid hun grootste kracht.

In het hogere bewustzijn neemt het heilige idee (vertrouwen in jezelf) de plaats in van zekerheid.

12)  Zessen op het werk

Leiderschapsstijl:

Bij tegenslag komen Zessen tot ontplooiing. Als een onderneming in de problemen komt gaan Zessen krachtiger leiding geven. Het (her)vinden van zekerheid door het wegnemen van onzekerheden heeft prioriteit. Ze zijn gefocust op het overwinnen van obstakels en het oplossen van problemen. Ze beschermen zichzelf, collega's en de onderneming tegen de "vijand": concurrenten, de baas, onwillige medewerkers, de overheid, wie of wie dan ook maar in hun ogen de titel van vijand verdient. En ze houden voet bij stuk.

Besluitvorming:

Zessen lijken niet veel moeite te hebben met het nemen van beslissingen. Die nemen ze doorgaans o.b.v. de analyse van vergelijkbare situaties. Echter, als dit niet mogelijk is omdat zich een totaal nieuwe situatie aandient, dan ze baseren zich op de voorgeschreven regels en procedures. Dit moet Zessen er voor behoeden dat ze onzeker worden nadat ze eenmaal de beslissing genomen hebben. Want regels en procedures worden nu eenmaal door de groep gesteund, waardoor Zessen niet alleen komen te staan.

Uiterlijke verschijning:

Zessen willen bij hun groep horen en conformeren zich in hun kledingkeuze naar de kledingsstijl van deze groep. Ze prefereren gewone (niet opvallende kleding), maar kiezen deze met zorg uit.  

Ze kunnen betrokken, bezorgd, agressief defensief of grappig, ironisch, warm, gemoedelijk en heldhaftig overkomen. Welke gemoedsstemming ze ook uitstralen, deze is altijd gestoeld op gevoelens van angst.     

Communicatiestijl:

Zessen willen altijd het naadje van de kous weten en vragen zich bij alles af "Waarom?"

Ze zijn steeds op zoek naar valkuilen, klagen veel en projecteren hun ongenoegens op anderen.

Kenmerkende conflicten:

Zessen kunnen met hun eeuwige vragen en twijfel, juist ook als alles erg goed lijkt te gaan, als spelbreker gezien worden. Met name positieve typen, zoals de Zeven, die altijd van het best mogelijke scenario uitgaat, en de Drie, die succes en het imago van de winnaar nastreeft, kunnen behoorlijk gefrustreerd raken van de houding van de Zes.

Overigens, is het wel zo dat de Zes vaak de juiste kritische vragen weet te stellen waaraan de Zeven en de Drie in hun euforie aan voorbij gaan. 

Signalen die Zessen afgeven:

Positief:

Zessen geven aan loyaal te zijn aan degenen die hun vertrouwen hebben en die hun steunen. Ze tonen ook hun dankbaarheid aan bondgenoten en beschermen hun team.

Negatief

Zessen leggen anderen het vuur na aan de schenen. Deze hebben dan het gevoel dat ze gewogen en te licht worden bevonden: hun motieven worden aan een streng onderzoek onderworpen en hun goede bedoelingen worden in twijfel getrokken.

Gemengd

Als de twijfel niet wordt uitgesproken, geeft de Zes dubbele signalen af.

Wordt de Zes door twijfel overvallen, dan wordt alles plotseling anders.

Goede werkomgeving:

Zessen gedijen in een omgeving met een heldere gezagsstructuur en duidelijk omschreven verantwoordelijkheden, taken en targets. In bedrijven en banen waar eerlijkheid en het stellen van kritische vragen gewaardeerd worden: Collegezalen aan de universiteit, accountancy, research etc.

Slechte werkomgeving:

Zessen kunnen niet floreren in een omgeving waar geen duidelijke regels zijn, waar een scheidslijn wordt getrokken tussen insiders en niet-ingewijden. En waar de werkelijke besluitvorming achter de schermen plaatsvindt.

Goed inzetbaar in:

Een functie als openbaar aanklager, financieel directeur, hoofd van de afdeling planning, bij de politie, als controleur etc.

Enneatype Zeven: De Avonturier (Levensgenieter, Optimist, Generalist, Multitasker, Wonderkind, Dilettant, Plannenmaker, Dromer, Entertainer.)

Verbondentypen

Prestatiepunt:                                           5 (De Waarnemer)

Stresspunt:                                               1 (De Perfectionist)

Vleugel (schaduw) type:              6 (De Loyalist)

Vleugel (bondgenoot) type:         8 (De Baas)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

Ik ben leeg.

Levensvisie:

De wereld is vol kansen en keuzemogelijkheden. Die moet ik onderzoeken.

Motto:

Morgen ziet alles er weer anders uit.

Aandachtsveld:

Het potentieel aan mogelijkheden.

Informatieverwerking:

Constructieve plannen tot een geheel smeden.

Blinde vlek:

Feitelijke beperkingen.

Uitdaging voor groei:

Concentreren (focus) op de ontwikkeling en uitwerking van een bepaald project of plan.

Spirituele pad:

Concentratie, matiging en betrokkenheid.

Passie (ondeugd):

Gulzigheid (vrnl. Mentaal) - het streven naar zoveel mogelijk plezierige opties.

Deugd (opdracht):

Soberheid - zich op een ding tegelijk richten.

Fixatie (Mentale preoccupatie):

Plezier - het vermijden van pijn (verveling, routine, details, beperkingen etc.) 

Enneatype Zeven: De Avonturier

‘Ik ben gelukkig’

1)  Karakterschets

Zevens zijn het enthousiaste en productieve type van het enneagram.

Ze vinden dat ze recht hebben op liefde en een goede behandeling.

Zevens zijn extrovert, optimistisch en spontaan. Speels, ondernemend, praktisch en veelzijdig.

Maar, ze kunnen ook erg doordraven, oppervlakkig en ongedisciplineerd zijn en hun krachten versnipperen. Hebberig als ze zijn naar nieuwe opwindende ervaringen, raken ze te snel afgeleid en verzuimen dan lopende zaken af te maken. Moeilijkheden, conflicten en vervelende verplichtingen omzeilen ze door te rationaliseren. Ze zijn soms ongeremd, excessief en egocentrisch. Ze kunnen kinderlijk zijn, veeleisend en ongevoelig voor de gevoelens van anderen.

Oppervlakkigheid en impulsiviteit zijn typische problemen voor Zevens.

Zevens op hun best: richten hun talenten op zaken die echt de moeite waard zijn. Ze staan dankbaar, blij en opgewekt in het leven. Hun optimisme slaat over op anderen.

2)          Kernkwaliteiten en valkuilen:

Uit voorgaande karakterschets zal duidelijk zijn geworden dat de Zeven, net als de andere enneatypen, over een aantal kernkwaliteiten beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht om hun weg door het leven te vinden. Toch kunnen aan deze kernkwaliteiten ook bezwaren kleven. Dat is wanneer de Zeven uit balans is en doorslaat in het aanwenden van zijn kernkwaliteiten.

Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

De Kernkwaliteiten van de Zeven zijn: Spontaniteit, Charme, Nieuwsgierigheid en Onbezordheid.

Hier tegenover staan de Valkuilen van de Zeven: Impulsiviteit, Narcisme, Rusteloosheid en Ongedisciplineerdheid.

3)          Kindscenario:

‘Ik heb een geweldige jeugd gehad’

Zevenkinderen kunnen ouders hebben gehad met een vastgelopen relatie. Ze komen tussen die relatie in te staan en gaan deze rationaliseren. Ze gaan uiteindelijk zelf op zoek naar het plezier dat ze thuis niet kunnen vinden.

Het kan ook zijn dat Zevenkinderen een dominante moeder hebben gehad waarvoor ze wegliepen en op zoek gingen naar plezierige opties.

Er kunnen zich ook andere omstandigheden (zoals armoede, ziekte van henzelf of van de opvoeders, tehuizen etc.) in de jonge jeugd van Zevens hebben voor gedaan waardoor ze op zoek zijn gegaan naar de goede dingen van het leven.

(Zevens vertellen vaak zelf een gelukkige jeugd te hebben gehad. Ze willen de pijn uit hun kindertijd niet meer voelen en hebben de situatie voor zichzelf goedgepraat).

4) Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

Zevens gebruiken Rationalisatie (het construeren van een redelijke verklaring/aanvaardbaar excuus) als verdedigingsmechanisme. Dit mechanisme zorgt ervoor dat ze zich niet bewust worden van hun verdriet en pijn.

Een voorbeeld:

Een goede vriendin van mij kan dit verdedigingsmechanisme tot in het extreme doorvoeren. Onlangs was zij aan het winkelen, een favoriete bezigheid, en toen zij met haar trotse aankopen bij haar auto aankwam zag zij dat er onder haar ruitenwisser een bon was gestopt. Het bleek een bekeuring voor fout parkeren; kosten: 40 Euro. Je zou mogen verwachten dat ze hier danig de pest over in zou hebben. Maar niets bleek minder waar.

Weet je wat haar commentaar was? ‘Nou, dan gaan we vanavond maar niet uit eten, heb ik toch weer 20 Euro verdiend!’ Toen ik haar vroeg of ze dan van plan was geweest om uit eten te gaan, antwoordde ze doodleuk: ‘Nou nee, dat niet. Maar dat had toch gekund? En dan was ik toch weer zo 60 Euro kwijt geweest. En nu heb ik er eigenlijk 20 verdiend.  

     De passie van Zevens is  (mentale) gulzigheid     ; ze creëren voor

     zichzelf tal van plezierige opties. Hoe meer, hoe beter lijkt wel.

     De gulzigheid van Zevens vertaalt zich ook naar impulsiviteit: het   

     ogenblikkelijk doen of willen hebben wat er in je opkomt. ‘Ik wil 

     het en… ik wil het nu!’ is een typische Zeven gedachte/kreet.

     De fixatie van Zevens is plezier. De Vermijding is pijn.

     Zevens gebruiken hun intellect om te krijgen wat ze willen

     hebben. Ze hebben een grote overtuigings- en overredingskracht.

     Alles is gericht op plezier, veel plezier. En ze zien ook overal    

     plezier in.

     Voor pijn zijn ze als de dood. Ze lopen er hard voor  weg.

     Pijn is voor hen: lichamelijke pijn, maar ook verveling, routine,

     details en zich opgesloten voelen.

     De passie (gulzigheid) houdt de fixatie (plezier) in stand.

     Dit mechanisme is het directe gevolg van de basisovertuiging:Ik

     ben leeg van binnen. Deze overtuiging geeft voeding aan de

     vermijding (pijn). De Zeven wil z’n leegte vullen met veel leuke

     opties en zal alles wat vervelend of pijnlijk is vermijden.

5)      Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

Zelfbehoudend (Hebben is hebben)

Zelfbehoudende Zevens zijn vastberaden energieke mensen, die gedreven zijn om te garanderen dat ze altijd in hun basisbehoeften en comfort zijn voorzien. De nadruk ligt op praktische en materiële zaken. Ze zijn doorgaans ambitieus en werken hard om te waarborgen dat er voldoende opties voor hen blijven openstaan. Ze zijn verzot op winkelen en reizen en verwennen zichzelf graag.

Ze zijn zeer sociaal en erg gericht op familie en vrienden (hebben vaak een sterke Zesvleugel), verlenen hen steun en verdedigen ze wanneer maar nodig.

Sociaal (Mislopen)

Het voelen van verplichtingen naar anderen en de wens om daar aan te ontsnappen levert voor Sociale Zevens een spanningsveld op. Ze willen niks mislopen in hun verlangen naar het ontdekken van  nieuwe dingen en mogelijkheden, maar hun gevoel voor verantwoordelijkheid weegt zwaarder. Vaak is het resultaat dat ze toegewijd, betrouwbaar en genereus zijn. Het zijn idealisten, veelal met een sterke verbinding met enneatype Een. Ze zijn serieuzer en bezorgder dan de andere subtypen Zeven. De aandacht is gericht op het geluk van de groep en ze zijn zelfs bereid daarvoor hun eigen geluk op te offeren.

Ze voelen zich wel een martelaar voor een betere wereld en willen zichzelf daarvoor wel belonen of door anderen beloond zien.

Intiem (De Neofiel)

Intieme Zevens willen de werkelijkheid wat leuker maken. Intieme relaties zien ze als een gezamenlijk avontuur en vaak romantiseren ze hun partner om aan het alledaagse gevoel te ontkomen. Ze zijn dan ook meer bezig met hun fantasie over de partner dan de partner zelf. Als hun fantasie in de realiteit tegen blijkt te vallen, gaan ze door naar een volgende partner. Het zijn charmante verleiders, die gericht zijn op het vermijden van de harde werkelijkheid. Ze hebben een fascinatie voor nieuwe mensen en de nieuwe mogelijkheden die deze met zich meebrengen. Ze neigen er toe deze mensen, die ze alle aandacht geven, te romantiseren. Anderen kunnen ze daarbij buitensluiten.

6)  Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld, Ongezond:

Gezond (Enthousiast, Tevreden, Productief)

Gezonde Zevens hebben voldoende vertrouwen om in contact met hun eigen omgeving te staan zonder dat hen dat iets hoeft op te leveren.

Ze ervaren dat het van het begin tot het eind meemaken van processen uiterst plezierig en bevredigend is. Zij maken de dingen die ze opstarten ook af.

Gezonde Zevens laten hun angsten los en genieten van het leven dat ze nu ervaren. Ze accepteren de realiteit in het diepst van hun ziel. Pijnlijke momenten gaan ze niet langer uit de weg en omdat ze leren wat verdriet en pijn is, leren zij ook wat echt geluk is. Omdat zij in verbinding met hun spiritualiteit komen te staan gaan zij op zoek naar het mysterie van het leven.

Gezonde Zeventypen zijn extravert, spontaan, plezierig, stimulerend en motiverend.

Ze zijn multi-getalenteerd en zijn productief op uiteenlopende terreinen.

Gemiddeld (Consumerend, Zelfgericht en Snel Afgeleid)

Als de behoefte groeit worden Gemiddelde Zevens materialistisch en gaan zich zelf steeds meer plezieren met nieuwe dingen en ervaringen. Ze zijn cosmopolitisch, volgen de laatste trends en hebben veel geld nodig om hun leefstijl vol te kunnen houden.

(Gezonde Zevens zijn vrnl. geïnteresseerd in creëren en produceren; Gemiddelde Zevens richten zich meer op consumeren en amuseren).

Ze willen ook steeds grotere en mooiere huizen, auto's, boten, tweede huizen etc.

Dat doen ze niet -zoals drieën - om indruk te maken, maar om nieuwe leuke ervaringen op te doen. Ze zijn bang om verveeld te raken en zorgen er voor dat er altijd wat voor ze te doen is. Hun charme gebruiken ze om te krijgen wat ze hebben willen.

Ze kunnen goed organiseren, mensen motiveren en weten van veel dingen een beetje.

Ze doorzien anderen snel, ontdekken in hen de kwaliteiten en weten hen aan te moedigen deze aan te wenden en verder te ontwikkelen.

Ongezond (Escapistisch, Onverzadigbaar, Versnipperd)

Als Ongezonde Zevens wat ze willen hebben beginnen na te jagen, kunnen ze nogal intimiderend en aanvallend zijn. Ze zijn erg impulsief en je weet niet wat je aan ze hebt.

Ze weten niet wanneer ze moeten ophouden en dazen maar door.

Het gevoel van echt geluk kennen ze niet, want ze nemen nooit de tijd om echt te genieten. En kunnen ook niet meer echt genieten, want ze voelen steeds weer de pijn van afwijzing, van mislukking en  van hun aanwezigheid op de verkeerde plek en het verkeerde moment.

Omdat ze zich niet op een ding kunnen concentreren mislukken veel van hun projecten.

Ze durven geen druk op anderen te leggen omdat ze bang zijn alleen te komen staan.

Als zij naar andere middelen grijpen om plezier te ervaren, lijkt dat plezier steeds verder weg te glippen. Ze worden soms snel kwaad en zeggen of doen dingen die ze niet menen.

7)  Invloed van verbonden typen:

Prestatiepunt Vijf

Als Zevens hun prestatiepunt Vijf kunnen activeren gaan ze leren wat echt van waarde is en wat niet. Ze gaan niet langer op elke uitdaging in maar leren te schiften. Hun denken en doen gaat gepaard met discipline en geduld. Ze hebben een duidelijke visie, overzien het geheel en kijken ver in de toekomst. Ze letten op details en kunnen goed delegeren. Ze krijgen de rust om te observeren en analyseren; en vinden de ankers die ze nodig hebben om hun snelle leven op koers te houden.

Bij de integratie van hun Vijfkant gaan deze Zevens zich concentreren op hun ervaringen en inzien dat het resultaat oplevert als ze er langer in blijven i.p.v. door te hollen naar een volgende ervaring. En ze worden expert door zichzelf in het middelpunt te plaatsen en de realiteit in ogenschouw te nemen. Door hun observaties en analyses te koppelen aan hun creatieve denkkracht creëren ze iets volkomen nieuws en origineels.

Stresspunt Een

Zevens onder spanning nemen de zwakke kanten van het enneatype Een aan; ze worden dwangmatig en rigide. Ze verliezen het totaaloverzicht, hun visie en concentreren zich dwangmatig op het probleem of project waaraan gewerkt wordt.

Als de zaken uit de hand dreigen te lopen forceren ze zichzelf nog harder te werken. Ze doen dit echter vanuit de verkeerde motivatie waardoor hun inspanningen niet het juiste effect hebben.

De normaal gesproken zo gezellige Zevens worden, net als Enen, dwingend en kritisch.

Zevens willen anderen van hun ervaringen laten leren. Ook daarin handelen zij als Enen.

Zeker als de ander de bijzondere ervaring of bewering van de Zeven niet waardeert, dan kan deze kwaad worden en kan er een pittig debat ontstaan.

Als Zevens de positieve kanten van de Een kunnen activeren kunnen ze uit hun stresssituatie komen. Ze zoeken dan uit wat de oorzaak van het probleem is en hanteren de procedures die voor dat werk of proces gelden en gebruiken hun eigen inzicht om oplossingen te vinden.

Schaduwkant Zes (De Entertainer)

Zevens van dit subtype lopen snel warm voor nieuwe ideeën, praten vlug zijn onderhoudend en innemend. Ze bruisen van de energie en kunnen anderen laten genieten van hun aanstekelijke vrolijkheid.

Doorgaans zijn ze erg productief, maar kunnen ook wel hun concentratie en toewijding verliezen. Hierdoor gaan zij hun aandacht versnipperen over teveel bezigheden.

Daarbij beschikken ze over minder "ausdauer" dan het andere subtype. Soms is de invloed van de Zesvleugel een remmende factor: Zessen zien problemen en dat remt Zevens in hun ideeën. Deze worden daardoor nerveus en maken de zaken niet meer af.

Ze zijn bang om alleen te zijn, willen geliefd zijn en worden snel verliefd.

Bondgenoot Acht (De Realist)

Deze Zevens zijn vaak op meerdere fronten tegelijk actief en kunnen diverse taken onder handen hebben en verschillende carrières naast elkaar volgen.

Ze hebben de wilskracht en gedrevenheid om zelf in hun behoeften te voorzien. Door hun verlangen om bezittingen te vergaren en ervaringen op te doen ("Ik verdien het!") zijn zij  eerder werkverslaafd dan het andere subtype. Ze zijn ook meer gespitst op het genereren van activiteiten dan op het bouwen van relaties met anderen. Daarin zijn ze pragmatisch.

Hun directheid grenst soms aan botheid. Ze kunnen blasé en harteloos zijn.

8)  Centra:

Bij Zevens zijn het intellectuele - en lichamelijke centrum verward en het emotionele centrum is onderdrukt. Hierdoor is de relatie met de innerlijke gids verstoord en wordt het doecentrum aangewakkerd. Doen stimuleert het denken. Toch zijn Zevens meer verbonden met denken dan met doen. Ze zijn in hun hoofd vaak met iets anders bezig dan met wat ze aan het doen zijn.(Ze hebben verspreide aandacht.) Toch is er een blokkade op het echte denken. Impressies dringen niet goed tot hen door, ervaringen wel. Daarom willen ze alles ervaren. In plaats van diepe gedachten, heerst er onrust en ontstaat er activiteit om ervaringen op te doen. Ze zetten hun gedachten op een rij door het instinct. Hun gevoel gebruiken ze het minst. Ze verwarren stimulatie en opwinding met emotie.

Zevens moeten balans brengen in de drie centra door instinct en denken te ontwarren en stil te staan bij hun innerlijke stilte. Het lijkt voor hen dan net of het leven uit hen wegloopt. Maar zo komen ze bij het innerlijke weten en staan open voor het vinden van bevrediging in zichzelf.

9)  Omgaan met Zevens:

Als je uit de hiervoor gegeven typebeschrijving mensen uit je werk- of sociale omgeving herkent, dan kun je ze een steuntje in de rug geven met behulp van deze ‘omgangsregels’:

    -  Geef Zevens de ruimte, want die hebben ze erg nodig.

-          Bied ze genegenheid en stimulerende woorden; lach met ze en 

     maak plezier. Ze waarderen dat enorm.

-          Luister naar hun ideeën en plannen; wees daarbij opbouwend

     kritisch, maar nooit afbrekend. Daar hebben ze een grondige 

     hekel aan.

-          Accepteer Zevens zoals ze zijn. Probeer ze niet te forceren 

     anders te zijn; ze zullen zich van je afwenden.

-          Bedenk je ook dat Zevens erg gesteld zijn op hun vrijheid en een

     hekel hebben aan mensen die zich afhankelijk van hen opstellen. 

     Zorg dus voor een onafhankelijke relatie.

10)  Groeistappen:

Zevens moeten het continu najagen van prikkels in de buitenwereld afzweren. Als ze het wat rustiger aandoen zullen ze ontdekken dat veel van de activiteiten waar ze zich mee bezig houden geen echte voldoening schenken. Ze gaan doorzien dat geen enkele activiteit uit de buitenwereld hen kan losmaken van hun innerlijke angst. Ze gaan beseffen dat alleen de stilte en sereniteit die van binnenuit komt dat wel kan.

Zevens moeten dus leren zich te bevrijden van hun gulzigheid. Hun emoties begrijpen en toelaten; dus stoppen met rationaliseren. (Opm.: Binnen de lijnen van het enneagram hebben Zevens geen enkele verbinding met enneatypen uit het emotionele centrum).

Het belangrijkste dat Zevens moeten leren is, dat er niets mis is met het leven noch met de materiële wereld. Als Zevens geen beslag leggen op het leven, maar het leven nemen zoals het is, dan zien ze dat het een fantastisch cadeau is dat keer op keer uitgepakt kan worden.        

11) Therapie:

Er is een manier om het hiervoor beschreven mechanisme te doorbreken.

We moeten daarvoor het Verdedigingsmechanisme (rationalisatie) aanpakken uitschakelen, vervolgens de passie (gulzigheid) vervangen door de deugd (soberheid) en de fixatie (plezier) door het hogere idee(werk).

Hiervoor zijn een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong      

Hebben in NLP (Neuro Linguistisch Programming): Timeline

therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en (of in combinatie met) gebruik van affirmaties.

Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan kunnen de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden geïntegreerd. De Zeven realiseert dan zijn hoogste stadium van ontwikkeling, dat van de Gezonde Zeven.

De kwaliteiten van de Gezonde Zeven zijn talrijk, enkele ervan werden hiervoor al even aangetipt.  

Geïntegreerde Zevens zijn plezierig om mee om te gaan. Ze lopen over van de goede ideeën en weten deze ook vaak tot ontwikkeling en uitvoering te brengen. Ze denken  doorgaans goed over de dingen na en zijn actiegericht. Ze geven op een goede en plezierige manier leiding, sturen hun mensen goed aan en houden ze enthousiast. (het begrip inspirerend leiderschap is zeker op Zevens van toepassing).

Deze Zevens maken de zaken waaraan ze beginnen af, zijn bevrijd van hun gulzigheid, rationaliseren niet langer en laten hun emoties toe. Ze ervaren dat zelfs pijn plezier kan zijn en zien in dat het grootste plezier van het leven is om te leven.

12)  Zevens op het werk

Leiderschapsstijl:

Zevens zijn sterk in het ontwikkelen van ideeën, maar niet zo goed in de uitwerking ervan.

Hun kracht ligt in netwerken, het leggen van contacten en het opzetten van grote projecten. De uitvoering zullen ze delegeren.

Ze hebben visie en geven op een losse manier leiding (zijn niet hiërarchies ingesteld) en kunnen anderen goed motiveren. Ze kunnen aan meerdere projecten tegelijk bezig zijn, maar werken wel chaotisch.

Zevens zijn ideale crisismanagers die problemen "en passant" op weten te lossen. Ze blijven altijd optimistisch, maken nieuwe plannen waarmee ze mensen motiveren en er nieuw elan in bedrijven ontstaat.

Besluitvorming:

Definitieve beslissingen bestaan er niet voor Zevens. Een beslissing is voor hen niet meer dan de uitkomst van de beste ideeën van dat moment. Morgen kan het weer anders zijn.

Beslissingen worden impulsief genomen; soms te snel. Met groot gemak komen ze er dan weer op terug. Ze hebben dan ook moeite met het innemen van harde standpunten, want dan zit je er maar aan vast.

Uiterlijke verschijning:

Vrolijk, optimistisch en heel onderhoudend: kleurige kleding, heldere oogopslag, stralende glimlach. Of: Ontwijkend, te uitbundig en onverantwoordelijk gedrag.

Ze zien er meestal wat jonger uit dan ze in werkelijkheid zijn.

Communicatiestijl:

Enthousiast (aanstekelijk), brainstormend (spuien van ideeën en ideetjes), entertainend (lange verhalen), veronderstellend.

Kenmerkende conflicten:

Conflicten ontstaan als Zevens te veel beloven en hun beloftes niet nakomen of waar kunnen maken. 

Ook kunnen er conflicten ontstaan als Zevens, plotseling en zonder anderen dat mee te delen, van de afgesproken route afwijken omdat ze onderweg van idee veranderen.

Signalen die Zevens afgeven:

Positief

Zevens kunnen heel gewone dingen als iets heel bijzonders voorstellen.

Speels en optimistisch, fantasierijk en inventief.

Negatief

Omdat ze zo in beslag genomen worden door hun eigen pleziertjes en belangen lijkt het wel of ze zich niet betrokken voelen bij anderen en onbetrouwbaar zijn.

Gemengd

Een veranderlijke, grillige manier van werken geeft aan dat Zevens in een overgangsfase zijn: deze taak is slechts een van de vele onderdelen van het grote plan voor de toekomst.

Goede werkomgeving:

Banen met een avontuurlijk karakter waarin nieuwe gebieden worden ontgonnen, waarin het tempo hoog ligt en de situatie aan snelle verandering onderhevig is.

Een informele werkomgeving waarin creativiteit, flexibiliteit en interactiviteit sleutelbegrippen zijn. En waarin Zevens een consultancyachtige rol kunnen spelen zonder lijnverantwoordelijkheden.

Slechte werkomgeving:   

Banen waar werkzaamheden een routinematig en voorspelbaar karakter hebben, waar dus voor Zevens geen enkele prikkel van uitgaat: laboratoriumonderzoek, management van bureaucratische organisaties, bankwerker lopende bandwerk, kleermaker.

Goed inzetbaar in:

De aanvangsfase (brainstorming, conceptontwikkeling) bij interessante projecten: interdisciplinaire studierichtingen aan de universiteit, banen waarin netwerken en het ontwikkelen van ideeën belangrijk zijn, zoals in de politiek (lobbyen), productieleiding in de media, de amusementswereld, PR etc. Maar in de sportjournalistiek, fitnesscentra en de verkoop van sportartikelen en gezonde voeding gooien hoge ogen.   

Enneatype Acht: De Baas (Generaal, Leider, Chef, Beschermer, Kostwinner, Kampioen, Rots, Uitdager, Ondernemer, Potentaat, Strijder.

‘Ik ben sterk’

Verbonden typen:

Prestatiepunt:                                           2 (De Helper)

Stresspunt:                                               5 (De Waarnemer)

Vleugel (schaduwkant) type:       7 (De Avonturier)

Vleugel (bondgenoot) type:         9 (De Bemiddelaar)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

Ik heb geen controle.

Levensvisie:

Ik ben sterk, heb een hekel aan zwakkeren.

De sterken overleven, de zwakken redden het niet.

Motto:

Laat nooit merken dat je nerveus bent.

Aandachtsveld:

Wie heeft het hier voor het zeggen?

Informatieverwerking:

Alles of niets

Blinde vlek:

Invloed/impact op anderen.

Uitdaging voor groei:

Gepast gebruik van macht.

Spirituele pad:

Zich veilig voelen bij eigen kwetsbaarheid.

Passie (Ondeugd):

Lust ze willen krijgen wat ze willen hebben; niet goedschiks dan kwaadschiks.

Deugd (Opdracht):

Onschuld.

Fixatie (Focus):

Macht - Achten zijn bang dat als ze de macht niet hebben ze als verliezer worden gezien.

Opmerking:

Achten behoren tot het mannelijke archetype. Vandaag de dag zijn er echter onder vrouwen veel Achten. Dit komt enerzijds door de opvoeding en ook door maatschappelijke veranderingen. Vrouwelijke Achten zijn vaak onafhankelijk, hebben een eigen inkomen, hebben geleerd voor zichzelf op te komen (soms hun plaats naar een toppositie moeten bevechten) en hebben eigenlijk niemand nodig.

Voor mannen die graag willen leiden en de regels willen bepalen is dat vaak moeilijk te accepteren. Toch zullen ze dat wel moeten doen en moeten ze leren hun traditionele rol van jager en beschermer los te laten. 

Enneatype Acht: De Baas

‘Niemand vertelt mij wat ik moet doen’

1)  Karakterschets:

Achten zijn het sterke en strijdlustige type van het enneagram.

Ze geven uiting aan hun liefde voor anderen door controle over hen

uit te oefenen en door hen te beschermen.

Achten zijn zelfverzekerd, sterk en assertief. Beschermend,

vindingrijk en resoluut.

Ze zeggen wat ze vinden. Ze kunnen ook erg trots en dominant zijn.

Ze vinden dat ze hun omgeving onder controle moeten hebben,

worden daardoor confronterend en intimiderend.

Alles is een krachtmeting om macht en zij zullen zich zelden

terugtrekken. Ze kunnen hardvochtig en openlijk agressief zijn.

Het probleem van Achten is dat zij moeite hebben zich de nabijheid

van anderen toe te staan.

Achten op hun best zijn:  een toonbeeld van zelfbeheersing.

Ze gebruiken hun kracht om het leven van anderen te verbeteren. Ze zijn vergevingsgezind, grootmoedig, soms zelfs heldhaftig en van een historische grootsheid.

2)  Kernkwaliteiten en valkuilen:

Uit de karakterschets zal je duidelijk zijn geworden dat de Acht, net

als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten beschikt.

Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht om hun weg door 

het leven te vinden. Toch kunnen deze kernkwaliteiten ook hun

schaduwzijde hebben. Dat is wanneer de Acht uit balans is en

doorslaat bij de aanwending van deze kernkwaliteiten.

Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

De kernkwaliteiten van de Acht zijn: Strijdlust, Directheid, Moed

en Gezag.

Hier tegenover staan de valkuilen: Provocatie, Onbeschaamdheid,

Agressiviteit en Arrogantie.

4)          Kindscenario:

‘Ik moest als kind snel volwassen worden’

Veel Achten hadden al op jonge leeftijd het gevoel dat ze "volwassen" dienden te worden.

Sommigen moesten meehelpen de kost te verdienen en andere kinderen in het gezin onderhouden, bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van een vader.

Sommigen leefden in een gevaarlijk milieu (drugsscene, oorlogssituatie, straatbendes) of leefden met een labiele of gevaarlijke volwassene in hun thuissituatie.

Andere Achten zijn weliswaar in redelijk normale omstandigheden opgegroeid, maar hebben toch om een of andere reden aan zichzelf weergegeven dat het noodzaak was hun gevoelens te beschermen. Hun gedachten werden al snel gedomineerd door het overlevings-vraagstuk " Hoe kan ik met het kleine groepje mensen om wie ik geef overleven in deze wrede, harteloze wereld".

Achten worstelden als kind vaak met de gedachten afgewezen of verraden te zijn.  Ze waren doorgaans assertief en avontuurlijk en belanden nog al eens in situaties waarvoor ze gestraft werden. Daar stelden ze zich tegen te weer: "Niemand gaat mij vertellen wat ik moet".

4)  Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

Achten gebruiken Ontkenning (bewust niet willen weten of voelen) 

als verdedigingsmechanisme.

Dit zorgt ervoor dat ze zich niet bewust worden van hun eigen

kwetsbaarheid.

Achten willen sterk zijn. Emoties en gevoelens kunnen ze daarbij

niet gebruiken, die duiden op zwakte en worden onderdrukt resp.

ontkent.

Daarom denken ze ook in zwart-wit; denken in grijstinten duidt op

twijfel, duidt op zwakte.

Hebben Achten eenmaal positie ingenomen, dan blijven ze daarbij.

Hun keuze is de juiste.

Een voorbeeld:

Zwak zijn is een allergie van de Acht. Wouke van Scherrenburg, televisie journaliste, zegt

in een interview met Nieuwe Revue (mei 2002) dat zij een hekel heeft aan het interviewen

van een politica als Karin Adelmund.

‘Deze begrijpt’ volgens Van Scherrenburg ‘niet waar ze het over heeft. Bovendien drukt

ze  (Karin) zich uit in ‘een wollig welzijnstaaltje uit de jaren zeventig dat volslagen

onbegrijpelijk is’. ‘en altijd weer die emotie die naar boven komt spuiten….’  “Kijk dan

naar de kinderen die het wél goed doen!” Boe-hoe. ‘Vre-se-lijk.’

De passie van Achten is Lust. Deze willen ze daadwerkelijk voelen:

ik moet hebben wat ik wil; niet goedschiks, dan maar kwaadschiks.

Lust wordt door Achten heel sterk gevoeld en het is de energie die

hen aanstuurt. Ze hebben dit zelf niet door, want het is een

onbewust proces.

De fixatie van Achten is macht. De vermijding is afhankelijkheid.

De fixatie (macht) uit zich vaak in wraak. Laat je een Acht op z’n

gezicht gaan, dan zullen ze zich wreken. Ze nemen het recht in

eigen hand. Het gaat om de controle van de macht.

De passie (lust) houdt de fixatie (macht) verder in stand: Achten

willen krijgen wat ze willen hebben.

Als verdediging gebruiken ze ontkenning, om maar niet

geconfronteerd te hoeven worden met afhankelijkheid en gebrek

aan controle (de vermijding). Ze willen dat niet weten en niet

voelen. Ze ontkennen het gewoonweg.

En zo houdt dit mechanisme zich in stand. Als een perpetuum

mobile.

    5) Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

Zelfbehoudend (De Overlever)

Zelfbehoudende Achten maken zich nog al eens bezorgd om de bescherming van hun bezittingen en investeringen. Dit vindt meestal z'n oorzaak in het feit dat deze achten in hun kindertijd hebben moeten knokken om te overleven (zie kindscenario).

Materiële veiligheid en het hebben van de controle over de omgeving zijn daardoor centrale thema's in hun leven geworden.

Ze hebben vaak een sterke Zevenvleugel en een sterke Vijf in zich. Ze bezitten vaak dure objecten, zijn geneigd hun geld te sparen of kunnen verzamelingen aanleggen van van alles en nog wat.

    Hun dominantie richten ze vaak op de mensen in hun omgeving,

    vaak op botte wijze.

Als rechtvaardiging daarvoor voeren zij aan dat het noodzakelijk hun naasten harder te maken om te kunnen overleven in een vijandige wereld ("In de jungle overleven alleen de sterksten").

Zelfbehoudende Achten met een sterke Vijf-invloed trekken zich terug in hun huis en beschermen hun omgeving.

Sociaal (Camaraderie)

Sociale Achten hebben een netwerk aan vrienden waaraan ze zeer loyaal zijn. Vriendschap zien zij als een overeenkomst tussen gelijkgestemden die tot doel heeft de groep(sleden) te beschermen. De Acht geeft leiding aan de groep, introduceert vrienden aan elkaar en laat ze waar mogelijk samenwerken.

Ze kunnen behoorlijk opscheppen en bluffen, maar als het nodig is kunnen ze ook gemakkelijk schuld bekennen.

     Deze Achten die een sterke binding met Tweeën hebben, leven erg      

     met anderen mee.

Ze zijn erg op de familie gericht, eerlijk en betrouwbaar. Ze willen bij anderen het jonge en onschuldige beschermen. Hun woede is gericht op wat de groep kan bedreigen.

Intiem (Veiligheid)

Intieme Achten willen vrienden voor het leven. Ze streven naar stabiliteit, loyaliteit en voorspelbaarheid in intieme relaties. Ze zijn wantrouwig en voelen zich snel verraden.

De bezitsdrang is bij dit subtype wat minder dan bij de andere achten, maar ze zijn wel het centrale punt in het leven van de ander. Ze kunnen zich volledig overgeven en de controle uit handen geven bij iemand die ze volledig vertrouwen. Ze zijn bereid hun zwakte te laten zien, maar daarmee wordt ook hun angst om gekwetst te worden groter. Dit kan leiden tot obsessief gedrag. De dominantie richt zich hierbij volledig op de partner.

Ze kunnen melancholiek zijn en lijken dan op Vieren.

6)  Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld en Ongezond:

Gezond (Zich overgevend, Leidend, Onafhankelijk)

Gezonde Achten zijn warm, hebben compassie en kunnen zich inzetten voor dingen die groter zijn dan hun eigen ambities. Ze zetten zich in voor het algemeen belang.

Ze zijn rustiger en laten zich aansturen door hun diepere gevoelens i.p.v. hun primaire impulsen. Ze reageren eerder op intuïtie dan op instinct. Zij beschikken over vitaliteit en innerlijke kracht.

Ze realiseren zich dat niemand alleen kan zijn en dat je anderen nodig hebt. Ze staan dan ook snel voor anderen klaar. Ze zijn in staat grote groepen mensen achter zich te scharen om te werken aan een betere wereld. Tijdelijke tegenslagen worden snel omgezet in nieuwe uitdagingen.

Ze luisteren naar anderen en zijn bereid van hen te leren. Ze laten zich echter niet tot compromissen verleiden en maken hun eigen keuzes.

Gemiddeld (Pragmatisch, Vechtlustig, Dominant)

Gemiddelde Achten zijn bang niet over voldoende middelen te beschikken om hun projecten en doelstellingen te realiseren. Ze laten het niet blijken, maar hun zelfvertrouwen wordt aangetast. De signalen ontkennen ze, want ze willen in controle blijven. Opportunisme steekt de kop: ze worden gewiekster en zakelijk zeer competitief.

Ze maken zich ook wel zorgen dat anderen hen niet zullen respecteren, dus proberen anderen te overtuigen van hun belangrijkheid. Ze bluffen, scheppen en beloven meer dan ze waar kunnen maken om anderen achter hun plannen te krijgen. Ze zijn eigenwijs en arrogant en maken iedereen duidelijk dat zij, en niemand anders, de baas zijn.

Achten zijn bang dat ze de controle verliezen als niet iedereen achter hen staat. Ze proberen met oppressie en dreigementen anderen te forceren te doen wat zij willen.

Ongezond (Dictatoriaal, Terroriserend, Destructief)

Ongezonde Achten zijn bang dat anderen zich tegen hen keren en denken dat niemand nog te vertrouwen is. Ze voelen zich verraden en zijn vastbesloten zich koste wat koste te verdedigen. Ze voelen zich niet langer gebonden aan de maatschappij en de wet en kunnen roofzuchtig, wraakgierig en gewelddadig worden.

Ze kunnen er wanhopig naar streven zichzelf te beschermen en zijn bang dat anderen hun daden zullen vergelden. Daardoor kunnen ze potentiële vijanden aanvallen, nog voordat deze een bedreiging vormen.

Het opkomend besef dat machtige vijanden hen zouden kunnen verslaan kan ze te veel worden. Liever nog verwoesten ze alles dan toe te moeten zien dat iemand over hen triomfeert of hen beheerst.

7)  Invloed van verbonden typen:

Prestatiepunt Twee

Achten verdelen de wereld in groepen en trekken zich niets aan van mensen waar ze niets mee te maken hebben. Als ze hun Tweepunt integreren, denken ze niet langer in groepen, maar in individuen. Ze gaan zich met anderen identificeren i.p.v. zich tegen hen af te zetten. Ze realiseren zich dan dat anderen niet zo veel anders zijn dan zijzelf en dus ook recht hebben op bescherming, liefde aandacht en geluk. Achten die hun Tweekant geïntegreerd hebben stellen zich open voor anderen, begrijpen hen beter en gaan helpen.

Deze achten gebruiken hun kracht en charisma om anderen te beschermen.

Deze Achten durven nu ook hun emotie te tonen. Als ze hun Tweekant integreren durven ze meer op hun gevoel i.p.v. hun instinct te vertrouwen.

Stresspunt Vijf

Achten kunnen anderen behoorlijk afblaffen, lopen schelden en foeteren. Je zou dan denken dat ze stress hebben, maar dat is niet het geval. Dit is hun natuurlijke gedrag als anderen niet doen wat zij van hen verwachten.

Er gebeurt wel iets heel anders als Achten last van stress hebben, hun krachten lijken weg te vloeien. Ze krijgen het gevoel de controle te verliezen. En dat vinden ze uiterst angstaanjagend. Ze reageren niet langer op hun instinct, komen dus niet in actie, maar gaan proberen de feiten rustig op een rijtje te krijgen. En als dat niet lukt worden ze besluiteloos en zonderen zich af. Dat is de invloed van hun stresspunt Vijf.

Deze invloed hoeft echter niet negatief uit te werken. Als Achten hun stresspunt integreren zijn ze juist in staat om af en toe even afstand te nemen en rustig te analyseren hoe de situatie er voor staat. Onder normale omstandigheden vergt dat weinig tijd en komen ze weer snel tot actie. Hun roekeloosheid verdwijnt en hun acties zijn beter doordacht en daardoor effectiever. De kracht van de Acht en de voorzichtigheid van de Vijf vormen een unieke en onverslaanbare combinatie.

Schaduwkant Zeven (De onafhankeliike)

Achten zijn net zulke idealisten als Zevens. Ze geloven in een betere wereld en worden woest als ze onrechtvaardigheid ervaren of hun ideaalbeeld verstoord wordt.

In deze ogenschijnlijke brutale realisten blijkt een idealist te schuilen. Dat is hun schaduwkant, de Zeven.

Het subtype Acht met een sterke Zevenkant kan heel agressief zijn. Beide typen zijn erg naar buiten gericht en kennen agressie. Bij Achten is deze openlijk, bij Zevens verborgen.

Achten zijn agressief in hun zoeken naar macht, Zevens in hun zoeken naar ervaringen en avontuur. Deze Achten met een sterke Zevenvleugel zijn realistisch, doelgericht en naar buiten gericht. Het instinctief reageren van Achten en het snelle denken van Zevens valt hier samen, net als het praktische van Achten de visie van Zevens. Door deze combinatie van eigenschappen zijn het de  meest onafhankelijke mensen in de maatschappij.

Het charisma van de Acht gecombineerd met de eigenschap van Zevens om van het leven te genieten, maakt een subtype dat veel andere mensen aantrekt. Ze creëren mogelijkheden voor anderen en genieten van de uitdaging om hen meer van het leven te laten maken.

Bongenoot Negen (De beer)

Bij andere enneatypen is de bondgenoot gemakkelijk te integreren. Maar niet bij de Acht.

Achten gaan uit van actie, Negens van traagheid. Het contrast is te groot. Achten kunnen niets traag doen, dat werkt verlammend. Achten met een goed geïntegreerde Negenvleugel komen wel tot actie, maar vanuit rust. Vanuit flow, niet ertegenin. Ze worden vredelievender, maar blijven wel de controle houden. Zij zijn de sturende partij, niemand anders. De agressieve ondertoon is uit hun systeem verdwenen. Ze zijn meer gericht op mensen dan op bezittingen. Zij leren hun wijsheid gebruiken, worden wijze leiders.

8)  Centra:

Bij Achten is sprake van een sterke fysieke energie en vitaliteit. Hun energie is instinctmatig. Ze hebben een identificatie met hun lichaam.

Het zijn doeners, hun instinct zet ze daartoe aan. Er is verwarring met het denkcentrum.

Daardoor kunnen ze noch spontaan (instinct) noch objectief zijn.

De verwarring tussen denken en doen zorgt ervoor dat ze dat ze gaan denken aan instinctmatige behoeften zoals veiligheid, eten, geld en seks. Hun denken staat niet meer open voor de realiteit. Ze hebben ook moeite om bij hun innerlijke wijsheid komen.

Bij ongezonde Achten (het pathologische subtype) zorgt het egodeel van het instinct voor verwarring tussen de drie centra. Daardoor richten ze zich helemaal op overleven en controle en kunnen ze niet bij hun eigen emotionele behoeften komen. Ze worden gekenmerkt door rauwe instincten, verstoorde gedachten en verwonde emoties.

Achten moeten instinct en gedachten leren scheiden. Dan ontstaat er innerlijke ruimte en stabiliteit en komen ze bij hun innerlijke gids. Ze zijn dan de kracht en totaliteit die ze zochten.

9)  Omgaan met Achten:

Achten hebben een hekel aan zwakte, komen op voor zichzelf en verwachten dat ook van anderen.

-          Ze willen direct benaderd worden door iemand met

    zelfvertrouwen. Voor  zo iemand hebben ze respect.

-          Ook voor eerlijkheid hebben ze veel waardering. Als mensen 

     zich kwetsbaar opstellen, zonder daarbij zwak te worden, zullen 

     ze toegang krijgen tot de gevoelige en kwetsbare kanten van de 

    Acht.

-          Als hun vertrouwen wordt geschonden en/of er wordt over ze 

     geroddeld worden ze furieus; dat vinden ze onvergeeflijk.

-          Aan hun inbreng mag niet getornd worden, maar voor vleierij

     zijn ze allergisch.

    -   Ze hebben ruimte en tijd voor zichzelf nodig, willen dan alleen 

    zijn.

-          Ze hebben moeite met kritiek, vooral als deze ongefundeerd is. 

     Naar duidelijk onderbouwde aanwijzingen wordt wel degelijk  

     serieus geluisterd.

-          Achten praten aanvallend, maar hun woorden zijn zelden  

    persoonlijk bedoeld. Het zijn uitingen van hun algemene woede  

    die er bij tijd en wijle uitkomt.

10)  Groeistappen:

Als Achten hun kwetsbaarheid kunnen toe laten leren ze steeds weer opnieuw terug te komen bij zichzelf en laten zij geleidelijk aan hun zelfbeeld los dat altijd sterk diende te zijn en de zaken onder controle moesten hebben. Als zij dit volhouden, dan komen ze op den duur in direct contact met hun basisangst dat ze aangevallen of overheerst worden door anderen. Ze gaan begrijpen dat de wortels van deze angst hun oorsprong vinden in hun persoonlijke geschiedenis. Naarmate zij deze angsten en pijn meer doorwerken, zullen ze minder hechten aan hun basisverlangen om zich altijd te beschermen. Door de bevrijding van deze angsten gaan zij zich ten dienste van anderen opstellen en kunnen ze heldendaden verrichten, want ze zijn bevrijd.

Achten die bevrijd zijn, zijn van alle aardse schepselen het meest menselijk, het meest levend en het meeste in balans. Ze zijn een voorbeeld en inspiratiebron voor velen.

11)         Therapie

Er is een manier om het hiervoor beschreven mechanisme te doorbreken.

We moeten daarvoor het verdedigingsmechanisme (ontkenning)aanpakken/uitschakelen, vervolgens de passie (lust) vervangen door de deugd (onschuld) en de fixatie (macht) door het heilige idee (de waarheid).

Hiervoor zij een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong vinden in NLP (Neuro Linguistic Programming): Timeline therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en Affirmaties.

Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan kunnen de de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden geïntegreerd. De Acht realiseert dan zijn hoogste sstadium van ontwikkeling, dat van de gezonde Acht.

De kwaliteiten van de gezonde Acht zijn talrijk, enkele ervan werden al even aangetipt.

Totaal geïntegreerde Achten komen er achter wat werkelijk geluk is: het ervaren hoe prettig het is om tot de totale mensheid te behoren door gevoelens, behoeften en belangen van anderen in hun doelen te betrekken. Ze worden de weldoeners van de maatschappij en vormen het fundament voor een nieuwe, rechtvaardige wereld.

In het hogere bewustzijn neemt waarheid de plaats in van macht. Deze waarheid is niet hun waarheid, maar de universele waarheid. De waarheid is de negen brillen van het enneagram, de cirkel, 360°, het totaal. Door de waarheid te kennen kunnen Achten hun kracht en macht aanwenden om de waarheid onder iedereen te brengen.    

12)  Achten op het werk

Leiderschapsstijl:

"Rechtdoor is de snelste weg". Achten zijn krachtige persoonlijkheden die zich niet altijd bewust zijn van hun invloed op anderen. Ze zijn vaak de paterfamilias, soms nogal bot en  confronterend. Soms ook tiranniek. In crisissituaties zijn ze zeer gewenst. Ze werken zeer effectief, laten zich niet afleiden door de behoeften of rechten van anderen, door regels of structuren. Ze pakken het voortouw, eisen dat iedereen achter ze staat en zetten door tot de klus geklaard is.

Ze willen altijd goed geïnformeerd worden en controleren de details. Geen nieuws is goed nieuws. Als iemand goed werk levert, zullen ze van de baas niets te horen krijgen, maar zodra er iets misloopt, dan krijgen ze de wind van voren. Werknemers kunnen er op rekenen dat ze aan de ene kant beschermd worden en aan de andere kant op hun huid worden gezeten.

Besluitvorming:

Achten zijn impulsief en actief. Ze nemen beslissingen instinctief en geheel zelfstandig. Ze laten zich leiden door het moment. Het kan gebeuren dat ze een in een eerder stadium genomen beslissing tenietdoen door het nemen van een nieuwe, andere beslissing korte tijd later. Vaak missen ze het geduld om even na te denken alvorens een beslissing te nemen. Ze nemen de beslissing direct.

Uiterlijke verschijning:

Achten zijn vaak een imposante verschijning, zijn vaak groot en zwaar, maar ook wel lang en mager. Ze hebben een markante kop en zijn direct herkenbaar als ze ergens binnenkomen. Ze vullen a.h.w. de ruimte met hun aanwezigheid. Soms kijken ze even de kat uit de boom, maar vaker nemen ze direct het heft in handen.

Achten dragen vaak opvallende kleuren, soms leer (als ze zich willen onderscheiden). Ze zien er altijd keurig verzorgd uit.

Communicatiestijl:

Achten zeggen waar het op staat, kunnen intimiderend en bedreigend overkomen en mensen fysiek schrik aanjagen.

Kenmerkende conflicten:

Achten willen objectieve rechtvaardigheid ("dit is in ieders voordeel")nog wel eens verwarren met hun eigen belangen ("wat levert het mij op"). Ze doen het dan voorkomen alsof anderen óf hun bondgenoot óf hun tegenstander zijn.

Signalen die Achten afgeven:

Positief

Collega's voelen zich gesteund door Achten, want ze zijn moedig, vasthoudend, rechtvaardig, oprecht, recht door zee en ze hebben geen pretenties. Wat je ziet is wat je krijgt.

Negatief

Een verkeerd gericht rechtvaardigheidsgevoel brengt Achten ertoe anderen te controleren. Ze kunnen anderen intimideren en opdringerig zijn.

Gemengd

Achten die zich veilig voelen bewegen zich in de richting van de Gever en bieden steun zoals de Twee dat zou doen, maar als ze boos maken, kunnen ze heel streng en onverschillig zijn.

Goede werkomgeving:

Banen waarin concurrentie een grote rol speelt en waar ze hun energie op een constructieve manier kunnen ontladen. Achten willen graag een eigen gebied en een duidelijke procedure voor het afhandelen van klachten. Projectontwikkelaar, President- directeur van hun eigen bedrijf, commandant in het leger zijn functies waarin de Acht kan floreren.

Slechte werkomgeving:

Bedrijven waarin diplomatie een grote rol speelt en de macht moet worden gedeeld:

Vice-voorzitterschap, consumenten dienstverlening, vertegenwoordiging.

Goed inzetbaar in:

Een leidende rol in beroepen waarbij confrontaties moeten worden aangegaan, zoals in de advocatuur of in een leidende rol bij de vakbond of als manager in de sportwereld.

Enneatype Negen: De Bemiddelaar (Vredesstichter, Onderhandelaar, Scheidsrechter, Bevrijder, Heilige, etc.)

‘Ik ben tevreden’

Verbonden typen

Prestatiepunt:                                                      3 (De Winnaar)

Stresspunt:                                                           6 (De Loyalist)

Vleugel (schaduwkant) type:                  8 (De Baas)

Vleugel (bondgenoot) type:                    1 (De Perfectionist)

Algemene kenmerken

Overtuiging:

Er is een conflict (en dat komt door mij).

Levensvisie:

Alles heeft twee kanten.

Als ik kalm en vriendelijk blijf, komt alles in orde.

Motto:

Veroorzaak geen moeilijkheden. Hou je op de vlakte.

Aandachtsveld:

Datgene waar anderen mee bezig zijn.

Informatieverwerking:

Het uitwerken van verschillende kanten van een besluit staat een persoonlijke keuze in de weg.

Blinde vlek:

De eigen positie.

Uitdaging voor groei:

Opkomen voor je eigen belangen.

Spirituele pad:

De eigen identiteit aannemen en eigen besluiten nemen.

Passie (Ondeugd):

Indolentie/traagheid

Deugd (Opdracht):

Daadkracht - een onbaatzuchtige helper worden, die anderen kan leiden naar een betere wereld.

Fixatie (focus):

Fijngevoeligheid - Negens hopen liefde te krijgen door conflicten te vermijden.

Enneatype Negen: De Bemiddelaar

 ‘Ik ga met de stroom mee’

1)  Karakterschets

Negens zijn het relaxte, vriendelijke en inschikkelijke type van het enneagram.

Ze zijn tolerant, goed van vertrouwen en stabiel. Goedgehumeurd, optimistisch, eerlijk en hulpvaardig. Maar, soms zijn ze ook al te inschikkelijk naar anderen om de lieve vrede te bewaren. Ze willen dat alles soepeltjes en gemakkelijk verloopt en neigen er naar problemen te simplificeren en te bagatelliseren. Ze willen alles wat hun rust maar zou kunnen verstoren tot een minimum beperken. Negens zijn gewoontedieren, die passief van aard zijn en een hekel hebben aan verandering.

Maar, ze kunnen ook koppig, achteloos en slordig zijn.

Passiviteit aan de ene en koppigheid aan de andere kant zijn aan de Negen inherente problemen.

Negens op hun best zijn: onverzettelijk en verbonden met zichzelf en anderen. Ze kunnen mensen nader tot elkaar te brengen en conflicten de wereld uit helpen. Het zijn uitstekende

adviseurs, onderhandelaars en bemiddelaars.

2)       Kernkwaliteiten en valkuilen:

Uit voorgaande korte karakterbeschrijving zal je duidelijk zijn geworden dat de Negen, net als elk ander enneatype, over een aantal kernkwaliteiten beschikt. Aan deze kernkwaliteiten ontlenen zij de kracht hun weg door het leven te vinden. Toch hebben deze kernkwaliteiten ook wel schaduwzijden. Dat is wanneer de Negen uit balans is en doorslaat bij het gebruiken van zijn kernkwaliteiten.

Kernkwaliteiten worden dan valkuilen.

De kernkwaliteiten van de Negen zijn: Verdraagzaamheid, Rust, Ontvankelijkheid en Behoedzaamheid.

Hier tegenover staan de valkuilen: Conflictvermijdend, Traagheid,   

Afwachtendheid en Besluiteloosheid.

3)  Kindscenario:

‘Ik was altijd al een gemakkelijk kind voor m’n ouders’

Vaak vertellen Negens dat ze een gelukkige jeugd hebben gehad, toch was dit niet altijd het geval. Als het niet allemaal koek en ei was dan leerden deze jonge Negens daarmee om te gaan: ze dissocieerden zich van de dreigende of traumatische gebeurtenissen om zich heen. En bij gezinsconflicten wierpen zij zich op als bemiddelaar.

Ook leerden deze kinderen dat als ze nou maar niemand tot last waren de harmonie in het gezin het best bewaard bleef. Ze onderdrukten daardoor hun behoeften en boosheid en kwamen niet langer voor zichzelf op. Kortom, ze cijferden zichzelf weg om maar geen moeilijkheden voor hun ouders of opvoeders te veroorzaken.

Jonge Negens hebben geleerd zich op de achtergrond te houden, in de luwte te blijven.

Zijn ze eenmaal volwassen dan is hun psychische ruimte volledig gevuld met problemen en wensen van mensen die ze met elkaar willen verzoenen. Het gevolg daarvan is, dat deze mensen hun eigen gevoelens en verlangens niet onderkennen.

En omdat ze hun boosheid en eigen wil steeds onderdrukt hebben en onderdrukken is wat zijzelf wensen, denken en voelen volkomen vervaagd.

4)  Verdediging, Passie, Fixatie, Overtuiging en Vermijding:

Het verdedigingsmechanisme van Negens is Zelfverdoving (het zich niet bewust zijn).

Dit mechanisme zorgt ervoor dat ze zich niet bewust worden van conflicten.

Negens verdoven zichzelf zonder het zelf door te hebben. Ze zijn zich a.h.w. onbewust van het onbewuste. Ze staan niet in contact met hun innerlijke beelden en geluiden; er is dus ook geen sprake van een interne dialoog.

Daardoor verliezen ze het contact met zichzelf, terwijl er ook geen contact met de buitenwereld is.

Een voorbeeld:

Je bent met een Negen in gesprek. Je vertelt hem een verhaal over een voorval dat je hebt meegemaakt. Je was naar een Enneagramtraining van een zekere Willem Jan van de Wetering geweest, en dat liep allemaal op rolletjes (W.J. is een geboren entertainer). Totdat er iemand kwaad uit de zaal wegliep: het bleek een enneatype Drie, die naar de training was gekomen om te leren hoe hij het enneagram in kon zetten om succesvolle marketing te bedrijven. Toen bleek dat het enneagram daar oorspronkelijk niet voor bedoeld was, maar mensen de weg moest wijzen naar spirituele groei, flipte deze man: hij had toch niet een x-bedrag betaald om een dagje te gaan navelstaren, hè?!

Goed, dit ging dus meer over de Drie dan over de Negen, maar daar komen we nu op. 

Terwijl jij enthousiast je verhaal doet kan het zijn dat de Negen met z'n gedachten totaal ergens anders zit. Uit z'n reacties ("Ja", "Hum" etc.) zou je kunnen opmaken dat deze actief luistert. Niets is echter minder waar; hij is er met z'n gedachten totaal niet bij.

Hij sluit zich gewoonweg af voor dit verhaal dat informatie bevat (een conflict), waarvoor hij totaal geen belangstelling heeft.

De passie van de Negen is Traagheid (Luiheid). Geestelijke luiheid wel te verstaan. Want lichamelijk kunnen Negens heel snel zijn; ze kunnen uitblinken in sport. Er ontstaat een onbewuste luiheid waardoor ze geen contact meer hebben met hun innerlijke ervaringen. Ze verliezen het contact met zichzelf en laten zichzelf in slaap sukkelen.

De fixatie van Negens is Fijngevoeligheid/Harmonie.

Ze vermijden: Conflicten.

Ze zijn zo fijngevoelig voor de mening van de ander, dat ze op alles ‘ja’ zeggen.

Ze vinden zichzelf niet zo belangrijk en vinden dat hun eigen behoeften er niet veel toe doen. De behoeften van anderen zijn hun behoeften. Zo doen ze alles om conflicten uit de weg te gaan.

Dit mechanisme wordt in stand gehouden door het verdedigings-mechanisme (verdoving). Zo worden ze zich niet bewust van het onbewuste. Door zichzelf te verdoven ontstaat er traagheid (luiheid) en worden conflicten vermeden.

5)  Instinctvarianten - Zelfbehoudend, Sociaal en Intiem:

Zelfbehoudend (De geriefzoeker)

Zelfbehoudende Negens hebben voorkeur voor simpele, gemakkelijk beschikbare genoegens, zoals een etentje bij de  dichtstbijzijnde Chinees of Pizzatent, het kijken naar de herhaling van een favoriet televisieprogramma of een videofilmpje. Maar ook een avondje onderuitgezakt "wegdromen" op de bank is voor hen aangenaam tijdverdrijf.

Hoewel ze vaak behoorlijk getalenteerd zijn, missen ze ambitie: Grotere projecten gaan ze liever uit de weg, ze prefereren kleinere projecten met een routinematig karakter.

De inertie van het type Negen manifesteert zich het sterkst bij het Zelfbehoudende subtype. Als gevolg van apathie en zelfveronachtzaming hebben Zelfbehoudende Negens  soms moeite hun werkelijke behoeften te vervullen.

Hun gevoelens van angst en boosheid onderdrukken ze met het -soms overdadig- consumeren van eten en drinken.

Sociaal (Een gelukkige familie)

Sociale Negens zijn geïnteresseerd in het tot elkaar brengen van mensen en het stichten van vrede. Ze zijn graag bij anderen betrokken, maar willen niet dat er teveel van hen verwacht wordt. Doorgaans beschikken ze over een behoorlijke dosis energie en zijn ze graag actief, zij het binnen afgebakende en vertrouwde structuren.

Ze willen aan de verwachtingen van hun sociale kring voldoen, maar zijn tegelijkertijd bang hun identiteit te verliezen en een "kloon" van een ander te worden.

Door hun onzekerheid over hun eigenwaarde en hun behoefte om iedereen tevreden te stellen worden Sociale Negens vaak wat ambivalent en gedesillusioneerd (net als Gemiddelde Zevens). Ze vinden het vaak moeilijk om hun eigen plan te trekken en uit te voeren. Echter, soms gaan ze helemaal op in hun groepsrol en trekken dan naar type Drie.

Intiem (Versmelting)

Intieme Negens verlangen er naar op te gaan in een totale relatie, waarbij ze deze zien als "ons leven" i.p.v. "mijn leven". Het is alsof ze willen dat de ander met hen versmelt.

Vaak idealiseren ze de ander, willen hun tekortkomingen niet onder ogen zien. Maar ze  kunnen ook kritisch en veeleisend worden, zeker als ze een sterke Eenvleugel hebben.

Complimenten aan de ander zijn complimenten naar henzelf; hetzelfde geldt voor kritiek. De ander wordt het middelpunt van hun identiteit, waardoor ze nalaten hun eigen identiteit te ontwikkelen. Intieme Negens kunnen, net als Vieren, erg romantisch zijn.

Er zijn ook Intieme Negens die van de ene naar de andere partner 

vlinderen; ze lijken niet te kunnen kiezen. De ene partner lijkt nog

leuker dan de andere. Ze kunnen juist ook snel teleurgesteld zijn,

waardoor ze wispelturig gedrag vertonen.

Intieme Negens willen wegzinken in zuivere liefde.

6)  Ontwikkelingsniveaus - Gezond, Gemiddeld en Ongezond:

Gezond (Kalm, Vredig, Onzelfzuchtig)

Gezonde Negens zijn in contact en harmonie met zichzelf. Ze vinden de vrede die ze altijd zoeken omdat ze zich met zichzelf verbonden hebben. En terwijl ze volledig in vrede zijn met zichzelf zijn ze ook zeer levenslustig en vitaal. Ze kunnen tot grote bloei komen.

Ze zijn zich bewust van hun agressieve gevoelens, maar maken zich daarom niet druk.

Want door hun vitaliteit vindt hun agressie vanzelf een natuurlijke uitweg.

Ze hebben gevoelens van respect en waardigheid t.o.v. zichzelf.

Ze zien zichzelf zoals ze zijn en daardoor zien ze anderen ook zoals die zijn. Ze idealiseren anderen niet langer en worden daardoor realistischer.

Ze zijn in direct contact met hun eigen essentie en zijn daarmee een voorbeeld voor iedereen.

Ze staan klaar voor anderen en zullen hen onbaatzuchtig helpen.

Ze zijn zich echter ook bewust van hun eigen behoeften, zeggen wat ze op het hart ligt en doen wat ze moeten doen.

Ze worden zeer gerespecteerd en gewaardeerd.    

Gemiddeld (Zichzelf wegcijferend)

Gemiddelde Negens raken het contact met zichzelf en anderen nog wel eens kwijt. Ze zijn geneigd zichzelf een beetje naar de achtergrond te duwen omdat ze liever niet opvallen.

Ze proberen een positieve omgeving te creëren, maar komen daarbij wel eens in conflict met anderen waardoor de vrede verstoord wordt.

Anderen willen graag hun aandacht en liefde, maar omdat ze conflicten willen vermijden geven ze die niet, waardoor er juist conflicten ontstaan.

Mensen waarmee zij zich identificeren worden geïdealiseerd.

Hoe beter de ander is, hoe beter de Gemiddelde Negen zich gaat voelen.

Het probleem is dat deze Negens, omdat ze zich beter gaan voelen door hun binding met die geïdealiseerde ander, hun eigen waarde devalueren. Ze verliezen zichzelf uit het oog en negeren hun eigen ontwikkeling.

Ze zijn nogal conservatief en beducht voor veranderingen. Ook werken ze vaak traag en ongestructureerd. Toch zijn ze een voorbeeld voor velen, want Gemiddelde Negens zijn het cement in de maatschappij. Ze staan altijd klaar voor hen die het nodig hebben.

Ongezond (Verdringend, Dissociërend)

Ongezonde Negens gaan problemen en conflicten steeds weer uit de weg. Ze zien het probleem ook niet, want ze hebben zich verdoofd.

Ze worden vaak halsstarrig en houden geheel vast aan hun oude gewoonten. Ze kunnen noch tegen enige druk, noch tegen verandering.   

Ze negeren alles in hun omgeving om maar nergens bij betrokken te raken. Ze raken het contact met zichzelf, anderen en de realiteit volledig kwijt.

Het zijn gewoontedieren: ze doen alles volkomen routinematig en zijn volledig verdoofd.

     7)  Invloed van verbonden typen:

Prestatiepunt Drie

Als Negens hun prestatiepunt integreren worden ze zelfbewust en gaan ze zichzelf ontwikkelen. Ze weten wat hun talenten zijn en maken hier actief gebruik van.

Ze zijn zich bewust van de wereld om hen heen en beginnen daarin een actieve te rol te spelen. Ze zijn zelfverzekerd, in balans en geven zelf invulling aan hun leven.

Ze drijven niet langer op gewoonten en routines, maar zoeken hun eigen weg. Hun angst voor hun agressieve en instinctieve kant vervaagt en ze gaan inzien dat juist hieruit de impulsen komen die ze goed kunnen gebruiken om zich verder te ontwikkelen.

Doordat hun gevoel van eigenwaarde toeneemt worden hun relaties met anderen evenwichtiger en bevredigender. Omdat ze zichzelf zijn worden ze voor anderen veel interessanter en aantrekkelijker. Ze worden succesvolle, doelgerichte, en zelfbewuste mensen, die attent en vriendelijk zijn voor anderen.

Stresspunt Zes

Negens proberen met stress om te gaan door hun eigen verlangens te bagatelliseren en zich terug te trekken in zichzelf. Als deze copingsvaardigheden niet toereikend zijn om hun angsten te onderdrukken, dan komt de Zes om de hoek kijken. Hierdoor gaan ze zich richten op ideeën en relaties die hun naar hun gevoel meer zekerheid en stabiliteit bieden.

Ze lijken zich met een ruk los te maken van hun voortsudderend bestaan en storten zich op werk en projecten alsof zij zich aan alle kanten in willen dekken tegen naderend onheil.

Hun positieve levensinstelling gaat barsten vertonen, twijfel en pessimisme die zij steeds weg hebben weten te houden spelen op. Onder stress kunnen Negens, net als zessen, lang verborgen klachten over anderen en hun levenslot naar buiten brengen.

Door het luchten van gevoelens neemt de stress wat af. Dit is gewoonlijk van tijdelijke aard, want in wezen verandert er niets, zolang de Negens niet onderkennen dat de wortels van hun ongeluk in henzelf zitten.

Schaduwkant Acht (De Scheidsrechter)

Achten streven naar rechtvaardigheid door kracht, Negens door begrip. Negens met een sterke Achtvleugel hebben hun woede geaccepteerd en ontlenen daaraan hun kracht.

Negens verwerken hun woede niet door deze te uiten, maar zij wenden hun woede aan om actie te ondernemen. Zij blijven niet langer verdoofd lang de zijlijn staan, maar gaan tot actie over als de omstandigheden daarom vragen. Zij hebben innerlijke kracht en wilskracht. Ze combineren de positieve kwaliteiten van hun type met de kracht van hun vleugel en zijn daardoor doortastende, maar ook zeer sociale mensen met veel humor.

Het is echter ook mogelijk dat ze zich meer op materiële zaken richten en op seksueel gebied een uitlaatklep voor hun woede zoeken. Omdat ze niet bij hun instinct en intuïtie kunnen komen kunnen ze koppig en defensief worden. Als dat gebeurt, moeten ze even rust nemen en hun traagheid gebruiken om hun fijngevoeligheid weer te hervinden.

Bondgenoot Een (De dromer)

Mensen van dit subtype zijn creatief en vaak ijzersterk in het combineren van verschillende denkwijzen en opvattingen tot een visioen van de ideale wereld. Ze zijn met name goed in non-verbale vormen van communicatie (kunst, instrumentele muziek, dans, sport of werken met dieren en de natuur). Ze gedijen goed in grote organisaties.

Doorgaans zijn ze vriendelijk en kalm van aard. Maar ze vertonen ook een duidelijk doelgericht gedrag, zeker als het betrekking heeft op hun idealen. Ze zijn vaak goede therapeuten, adviseurs of geestelijken, die vanuit het verlangen om anderen tot hulp te zijn op een evenwichtige manier niet-oordelend kunnen luisteren.

Er zijn ook mensen van dit subtype die hopen door orde in de buitenwereld orde in hun binnenwereld te kunnen scheppen. Ze kunnen puriteins en in hun persoonlijke stijl keurig netjes zijn en achten zichzelf vaak zedelijk superieur aan andere klassen en culturen.

8)  Centra:

Bij Negens is er sprake van een scheiding tussen het lichamelijke centrum en het intellectuele en emotionele centrum. Ze functioneren daardoor of in het lichamelijke centrum of in een combinatie van intellect en emotie, waardoor het dagdromers zijn.

Als ze vanuit het lichamelijke centrum opereren, zoeken ze vaak rust. Ze volgen de routine van het lichaam. Hun sensaties zijn die van het moment of van de activiteit.

Lichamelijke reacties lijken los te staan van de rest.

Als ze dagdromers zijn, dan liggen denken en voelen op hetzelfde niveau. Ze zien alle mogelijkheden en perspectieven. Maar ze verlangen niets. Alles is mogelijk, niets is urgent.

Ze zijn creatief, maar omdat de lichamelijke energie ontbreekt, lijkt dat op hen geen effect te hebben. Het lijkt ze aan innerlijke kracht te ontbreken.

Als de muur tussen de drie centra wordt geslecht dan realiseren ze zich dat ze van hun eigen kracht moeten uitgaan.     

9)  Omgaan met Negens:

Negens kun je maar beter niet onder druk zetten, want daar kunnen ze slecht tegen.

-  Als je Negens snel iets voor je wilt laten doen moet je je

        woorden en zinformulering goed kiezen.

 Bij een spoedopdracht gebeurt het maar al te vaak dat het enige tijd  

 duurt voor ze in actie komen omdat zij het verzoek daartoe, dat zij 

 vaak als aanval beschouwen, eerst moeten verwerken.

-  Maak nooit misbruik van hun geduldig luisterend oor en 

         onbaatzuchtige hulp. Als je dat ooit doet raak je ze als 

         vrienden kwijt.

-   Als Negens van hun gespreksonderwerp afdwalen, iets wat 

         nog wel 'ns gebeurt, moet je ze  niet bot onderbreken want dan

         vertellen ze niets meer.

 Negens vinden het moeilijk om beslissingen te nemen.

         -   Forceer ze nooit om dat snel te doen, maar help ze beetje in

         de goede richting en geef ze tijd.

            -   Maak je standpunt altijd duidelijk en rustig kenbaar zonder 

             aanvallend of confronterend over te komen, want Negens gaan

             confrontaties uit de weg.

-   Toon Negens je affectie en genegenheid; geef ze een aai of  

          een  knuffel want dan helpt hen om in contact te komen met  

          hun gevoelens.

10)  Groeistappen:

Het grootste obstakel op hun weg naar zelfverwerkelijking is voor Negens hun tendens tot inertie. Toch zullen zij merken dat naarmate hun transformatie vordert hun energie toeneemt en daarmee ook hun charisma.

Transformerende Negens staan verbaasd dat anderen niet alleen naar hen blijken te luisteren, maar hen ook gaan opzoeken. Omdat ze hun eigen waarde herkennen, waarderen anderen hen ook meer.

Transformerende Negens komen ook in contact met hun hart en uiten zich met een oprechtheid en authenticiteit die erg ontroerend kan zijn.

Ze leren voor zichzelf op te komen omdat ze beseffen dat assertiviteit niet hetzelfde is als agressiviteit. Tevens valt hun verzet tegen de realiteit weg waardoor ze flexibeler worden en beter kunnen inspelen op hun omstandigheden.

Als Negens de energie kunnen opbrengen om te transformeren, worden de liefde en de kracht van hun eigen hart een onverslaanbare, helende kracht in hun wereld.

11) Therapie:

Er is een manier om het hiervoor beschreven mechanisme te doorbreken.

We moeten daartoe het verdedigingsmechanisme (zelfverdoving) aanpakken/uitschakelen. Vervolgens de passie (traagheid) vervangen door de deugd (daadkracht)en de fixatie (Harmonie, fijngevoeligheid) door het heilige idee(Liefde).

Hiervoor zij een aantal technieken ontwikkeld die hun oorsprong vinden in NLP (Neuro Linguistic Programming): Timeline therapy, Visualisering, Ontspanningsoefeningen en Affirmaties.

Als het verdedigingsmechanisme eenmaal is doorbroken dan kunnen de de vleugels, het stress- en ontspanningspunt worden geïntegreerd. De Negen realiseert dan zijn hoogste sstadium van ontwikkeling, dat van de gezonde Negen.

De kwaliteiten van de gezonde Negen zijn talrijk, enkele ervan werden al even aangetipt.

Totaal geïntegreerde Negens durven het leven onder ogen te zien en een eigen standpunt in te nemen.

Ze aanvaarden de verantwoordelijkheid voor hun daden en gebruiken hun levensenergie om de levenslust van anderen te stimuleren.

Hun levensdoel wordt onbaatzuchtige dienstbaarheid.

Als ze anderen ze accepteren zoals ze zijn dan wordt dat doel ook gerealiseerd. Want dan kunnen ze onder alle omstandigheden conflicten oplossen en de vrede bewaren.

Ze beschikken over diepe bronnen, zoals hun innerlijke kracht, rust en inzicht, waaruit ze kunnen putten.

In het hogere bewustzijn neemt Liefde de plaats in van hun fixatie (fijngevoeligheid).

12)  Negens op het werk

Leiderschapsstijl:

Negens zijn joviaal, collegiaal, participerend en sympathiek. Ze delen credits graag met anderen en stellen zich op als coach. Ze streven naar concensus m.b.v. bemiddeling: iedereen wordt gehoord.

Niemand gaat daarbij weg met lege handen en er wordt een beroep gedaan op het beste in iedere betrokkene afzonderlijk. Ze hebben een scala aan technieken in huis om confrontaties met werknemers die problemen veroorzaken te voorkomen. Ze schrijven liever een memo aan het voltallige personeel, dan dat ze een "lastpak" apart nemen  Ook wordt wel het idee van "management by the book" gehanteerd: "als je het er niet mee eens bent moet je niet bij mij zijn - zo zijn de regels". Soms zijn ze passief-agressief en koppig.

Besluitvorming:

Beslissingen nemen vinden Negens erg moeilijk. Het liefst wachten

ze tot de zaken zich vanzelf oplossen.

Ze stellen hun beslissing uit door steeds meer informatie op te

vragen.

Ze nemen geen beslissing omdat ze bang zijn anderen daarmee te benadelen en daarmee een conflict uit te lokken. Wordt er echter een beslissing genomen, dan is dat meestal een goede, want alles is gewikt en gewogen en de beslissing zal in niemands nadeel zijn.

Hun favoriete beslissing is echter, de groepsbeslissing: concensus.

Beslissingen worden vaak genomen door af te vinken wat ze zeker niet willen. Meestal blijft er dan nog een mogelijkheid over en die wordt dan genomen.

Uiterlijke verschijning:

Negens zijn vriendelijk, behulpzaam en onverstoorbaar.

Of koppig en traag.

Ze hebben vaak wat rondere vormen en  hebben een vriendelijk gezicht. Je kunt moeilijk boos op ze worden.

Hun lichaam straalt warmte uit.

De leptosomen onder hen zijn wat slungeliger, rustiger en nogal onopvallend.

Communicatiestijl:

Wijsgerig; kunnen enorm uitweiden bij het vertellen van verhalen en vallen vaak in herhaling.

Ze geven mensen het gevoel ze volledig te accepteren en lijken niet boos te krijgen.

Kenmerkende conflicten:

Negens komen in conflict met anderen omdat ze óf te meegaand, óf juist te koppig zijn.

Zijn ze meegaand, dan weet niemand waar ze staan of aan welke kant ze staan.

Omdat ze geen standpunt innemen danken anderen vaak dat Negens iets te verbergen hebben.

Negens kunnen zich ook verbergen: ze gebruiken passieve-agressie en gaan koppig door, zonder nog op of om te kijken.

Signalen die Negens afgeven:

Positief

Negens richten zich op de behoeften van anderen, zijn ontvankelijk en geneigd tot het sluiten van compromissen. Ze weten het goede in anderen naar boven te halen.

Negatief

Negens hebben wel last van koppige boosheid, opzettelijk onbegrip en kunnen zich van anderen afwenden. Ook lijken ze wel alles even belangrijk te vinden, waardoor mensen zich onbelangrijk gaan voelen. Ze klampen zich teveel vast aan de bekende, veilige weg.

Gemengd:

Negens stralen enerzijds volgzaamheid uit, t.b.v. het bewaren van de goede vrede; anderzijds stralen zij innerlijke woede uit over hun gemiste kansen.

Hun openlijke boodschap lijkt te zijn "Het is niet erg", terwijl de verborgen boodschap zegt "Ik werd over het hoofd gezien".

Goede werkomgeving:

Negens komen het beste tot hun recht in een rustige en voorspelbare werkomgeving, waar de verantwoordelijkheden duidelijk afgebakend zijn.

Waar een cultuur van collegialiteit, onderlinge behulpzaamheid heerst en conflicten gemeden worden.

En in banen waarbij overzicht belangrijk is en waarin gewerkt wordt m.b.v. veelsoortige informatie: global planning.

Slechte werkomgeving:

Een autoritaire omgeving waarin het werktempo hoog ligt, veranderingen elkaar in snel tempo opvolgen en interpersoonlijke contacten een ondergeschikte rol spelen.

Goed inzetbaar in:

Banken en verzekeringsmaatschappijen, leidinggevende functies in de administratieve sector, office management en longterm planning.